روابط عمومی دانشگاه شیراز
شنبه ۲ شهریور ۱۳۹۸
شهادت امام محمد باقر عليهالسلام تسليت باد

زندگينامه امام باقر عليه السلام
حضرت ابو جعفر، باقر العلوم، در سوم صفر سال 57 هجري شهر مدينه تولد يافت. پدر ايشان علي بن الحسين، زين العابدين (ع) و مادرشان ام عبد الله، فاطمه، دختر امام حسن مجتبي (ع) مي باشد.
نام آن حضرت محمد است. اين نامي است كه رسول خدا (ص) از دير زمان براي وي برگزيده بود. براي امام باقر (ع) اين القاب ياد شده است: باقر، شاكر، هادي، امين شبيه(به جهت شباهت آن حضرت به رسول خدا (ص))
در منابع تاريخي، براي امام باقر (ع) دو همسر و دو «ام ولد» نام برده اند. همسران عبارتند از: ام فروة دختر قاسم بن محمد بن ابي بكر، ام حكيم دختر اسيد بن مغيره ثقفي.
براي امام باقر (ع) هفت فرزند ياد كرده اند، پنج پسر و دو دختر؛ جعفر بن محمد الصادق (ع)، عبد الله بن محمد(او يگانه برادر امام صادق (ع) بشمار مي آيد كه هم از ناحيه پدر و هم از ناحيه مادر با آن حضرت متحد است)، ابراهيم بن محمد، از ام حكيم، عبيد الله بن محمد، از ام حكيم، علي بن محمد، زينب بنت محمد، اين دو (يعني زينب و علي) از يك مادرند كه ام ولد بوده است. ام سلمه (مادر وي را نيز ام ولد دانسته اند). گروهي ديگر گفته اند: امام باقر (ع) دو دختر نداشته است، بلكه زينب و ام سلمه در حقيقت دو نام براي يك دختر است.

فضايل و سيره اخلاقي امام باقر عليه السلام
امام باقر عليه السلام، با همه مهربان بود. حتي با كساني كه نسبت به او رفتار بدي داشتند. اگر نيمه شبي مهماني مي رسيد، با مهرباني در به رويش مي گشود و در باز كردن بار و بنه به او كمك مي كرد. در تشييع جنازه ي مردم عادي شركت مي كرد. ظاهري آراسته داشت. خوردن غذا را با نام خدا آغاز و با حمد خدا ختم مي كرد. آن چه را در اطراف سفره ريخته بود، اگر در خانه بود، بر مي داشت و اگر در بيابان بود، براي پرندگان وا مي نهاد. غذا دادن به مؤمنان به ويژه شيعيان را بسيار مهم مي شمرد و به ياران خود سفارش مي كرد دوستان و هم كيشان خود را ميهمان كنند.
يارانش را به كارو كسب تشويق مي كرد. آن گرامي تنها و تنها سفارش به كار نمي كرد؛ بلكه خود نيز به باغ و مزرعه ي خويش مي رفت وحتّي در هواي گرم تابستان، عرق ريزان كار مي كرد. با آن كه در آمدش كم، خرجش بسيار و عيال وار بود، درعين حال بخشندگي اش بين خاص و عام، آشكار و بزرگواري اش مشهور و فضل و نيكي اش معروف بود. بخشش او به حدّي بود كه مورد اعتراض نزديكان قرار مي گرفت. آن حضرت ياور بيچارگان، يار درماندگان و دستگير در راه ماندگان بود. بدين سبب، نيازمندان زيادي به منزلش مراجعه مي كردند و آن حضرت به غلامان و كنيزانش سفارش مي كرد كه آن ها را تحقير نكنند و گدا ننامند، بلكه آن ها را به بهترين نامهايشان صدا بزنند. پيوسته يارانش را به همدردي و دستگيري يكديگر سفارش مي كرد و مي فرمود:
«چه بد برادري است، برادري كه چون غني باشي همراهت باشد و چون فقير شوي، تو را تنها بگذارد.» (خيمه - دي و بهمن 1382 - شماره 10)
سيره علمي امام باقر عليه السلام
امام باقر(ع) در دوران امامت خويش، با وجود شرايط نامساعدي كه بر عرصه فرهنگ اسلامي سايه افكنده بود، با تلاشي جدّي و گسترده نهضتي بزرگ را در زمينه علم و پيشرفت هاي آن طراحي كرد. تا جايي كه اين جنبش دامنه دار به بنيان گذاري و تأسيس يك دانشگاه بزرگ و برجسته اسلامي انجاميد كه پويايي و عظمت آن در دوران امام صادق(ع)، به اوج خود رسيد.
امام با برقراري حوزه درس، با كج انديشي ها، زدودن چالش هاي علمي، تحكيم مباني معارف و اصول ناب اسلامي با تكيه بر آيات رهنمون گر قرآن مبارزه كرد و تمام ابواب فقهي و اعتقادي را از ديدگاه قرآن بررسي كرد و به پرورش دانشمندان و فرهيختگان عصر خود و جنبش بزرگ علمي كمر بست؛ به گونه اي كه دانشمندي چون «جابر بن يزيد جعفي» هر گاه مي خواست سخني در باب علم به ميان آورد ـ با آن توشه اي كه از دانش داشت ـ مي گفت: «جانشين خدا و ميراث دار دانش پيامبران محمد بن علي(ع) برايم اين گونه گفت» و به دليل ناچيز ديدن موقعيت علمي خود در برابر جايگاه امام، از خود نظري به ميان نمي آورد.
«ابو اسحاق سبيعي» از ديگر فرهيختگان اين دوره، آن قدر نظرات علمي امام را درست مي پندارد كه وقتي از او در مورد مسئله اي مي پرسند، پاسخ را از زبان امام مي گويد و مي افزايد: «او دانشمندي است كه هرگز كسي به سان او (در علم) نديده ام».
«ابو زُرعة» نيز در اين باره اقرار مي كند: «او بزرگ ترينِ دانشمندان است».
سيره فرهنگي امام باقر عليه السلام
به طور كلي، تعصب بني اميه و به وجود آمدن فرقه هاي انحرافي مثل خوارج، مرجئه و عثمانيه و رواج مفاهيم آيين يهود يا اسرائيليات موجب شده بود. مسلمانان سردرگم و ناتوان شوند. در دوران امامت امام باقر و سپس امام صادق عليه السلام، حكومت بني اميه روزهاي پاياني زمامداري خود را سپري مي كرد و آل عباس در تكاپوي غصب رداي خلافت بود. بنابراين، شكاف موجود مي توانست زمينه مناسبي براي رشد فرهنگي جامعه اسلامي باشد.
با نگاهي كوتاه به مستندات فقهي و تفسيري شيعه، به خوبي مي توان دريافت كه بخش زيادي از روايات فقهي، اخلاقي و تفسيري شيعه از امام باقر(ع) نقل شده است. وسائل الشيعه و كتب تفسيري مانند البرهان از بحراني و صافي از فيض كاشاني، حاوي روايات زيادي در زمينه تبيين مسائل فقهي و توضيح آيات قرآن و شأن نزول آنهاست كه از آن حضرت روايت شده است. علاوه بر اينها، مقدار زيادي اخبار تاريخي درباره اميرالمؤمنين و جنگ صفين نيز از آن حضرت نقل شده است. همچنين، در زمينه اخلاقيات، جملات پرمغزي از امام باقر(ع) روايت شده؛ جملات قصاري كه در نهايت زيبايي برخاسته از روح معصوم و كمالات دروني امام است. ( اشارات - آذر 1388 - شماره 127)
معارفي از امام باقر عليه السلام
امام باقر عليه السلام فرمود: مومن را بر عهده خداي عز و جل بيست خصلت ثابت است كه خداوند بآنها وفا خواهد فرمود: بر خداي تبارك و تعالي است كه او را آزمايشي گمراه كننده نفرمايد و او را بر خدا است كه برهنه و گرسنه اش نگذارد و او را بر خدا است كه مورد سرزنش دشمنش قرار ندهد و او را بر خدا است كه خوار و گوشه نشينش نسازد و او را بر خدا است كه پرده آبرويش را ندرد و او را بر خدا است كه با غرق شدن و سوختن جان او را نگيرد و او را بر خدا است كه بر چيز خطرناكي نيفتد و چيز خطرناكي بر او نيفتد و او را بر خدا است كه از نيرنگ نيرنگ بازان اش نگه دارد و او را بر خدا است كه از حمله هاي ستمگران اش پناه دهد و او را بر خدا است كه در دنيا و آخرت همنشين ما قرارش دهد و او را بر خدا است كه از بيماري ها بآنچه صورت ظاهري او را بد نما كند دچارش نسازد و او را بر خدا است كه از بيماري پيسي و خوره پناه دهد و او را بر خدا است كه در حال انجام گناه كبيره جانش را نستاند و او را بر خدا است كه روزگار گنهكاريش را از يادش نبرد تا زود بزود توبه كند و او را بر خدا است كه شناسايي حجت خدا را از او پنهان نكند و او را بر خدا است كه باطل را در دل او عزيز نكند و او را بر خدا است كه روز رستاخيز در حالي كه نور ايمانش در پيشاپيش راهنماييش ميكند محشورش فرمايد و او را بر خدا است كه بهر كار خوبي توفيقش عطا فرمايد و او را بر خدا است كه دشمنش را بر او مسلط نفرمايد كه او را خوار كند و او را بر خدا است كه سرانجام اش را با آسايش خواطر و ايمان بپايان برساند و او را در بهشت بلند پايه همنشين ما قرار دهد اين ها است شرطهاي خداي عز و جل براي مومنان. (الخصال، ج 3، ص 516)
چگونگي شهادت
امام باقر (ع) پس از عمري تلاش در ميدان بندگي خدا و احياي دين و ترويج علم و خدمات اجتماعي به جامعه اسلامي، در روز هفتم ماه ذو الحجه سال 114 رحلت كرد.
منابع روايي و تاريخي علت وفات آن حضرت را مسموميت دانسته اند، مسموميتي كه دستهاي حكومت امويان در آن دخيل بوده است.
از برخي روايات استفاده مي شود كه مسموميت امام باقر (ع) به وسيله زين آغشته به سم، صورت گرفته است، به گونه اي كه بدن آن گرامي از شدت تأثير سم بسرعت متورم گرديد و سبب شهادت آن حضرت شد. در اين كه چه فرد يا افرادي در اين ماجراي خائنانه دست داشته اند، نقلهاي روايي و تاريخي از اشخاص مختلفي نام برده اند.
بعضي از منابع، شخص هشام بن عبد الملك را عامل شهادت آن حضرت دانسته اند.
بخشي ديگر، ابراهيم بن وليد را وسيله مسموميت معرفي كرده اند. قبر نوراني حضرت باقر عليه السلام، در شهر مدينه در قبرستان بقيع قرار دارد. هر سال، حاجيان زيادي در اين قبرستان، بر سر مزار چهار امام غريبي كه آنجا دفن شده اند، حاضر مي شوند. امام حسن مجتبي عليه السلام، امام سجاد عليه السلام، امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام، چهار امامي هستند كه در كنار هم و در قبرستان بقيع دفن شده اند.

 
منبع/نویسنده:
پایگاه اطلاع رسانی حوزه
 
تاریخ: ۱۸/۰۵/۱۳۹۸   بازدید: ۲۹

نظرات کاربران

نظر شما:
نام: *
ایمیل:
متن: *

(۳۰۰ کاراکتر)