روابط عمومی دانشگاه شیراز
شنبه ۵ خرداد ۱۳۹۷

برگزاري همايش جشن ها و آيين هاي شادماني ايرانيان از ديرباز تا كنون با محوريت عيد نوروز
 
دومين همايش جشن ها و آيين هاي شادماني ايرانيان از ديرباز تا كنون با محوريت "عيد نوروز" به همت انجمن علمي تاريخ و بخش تاريخ دانشگاه شيراز و با همكاري معاونت فرهنگي دانشكده ادبيات و علوم انساني، با حضور جمعي از اساتيد و دانشجويان ، در سالن كوهپايه دانشگاه برگزار شد.
در ابتداي اين همايش دكتر احمد فضلي نژاد رئيس بخش تاريخ دانشگاه شيراز به عنوان مدير جلسه ضمن عرض خير مقدم به ميهمانان و حاضران، در خصوص اهميت شادي در فرهنگ ايرانيان و بازتاب آن در متون و كتيبه هاي باستاني مقدمه اي بيان كرد.
وي با اشاره به متون ديني و كتيبه هاي باستاني افزود: ايرانيان خداوند را شادي آفرين مي ناميدند.

سپس دكتر كتايون نميرانيان عضو هيئت علمي دانشكده ادبيات و علوم انساني و متخصص فرهنگ و زبان هاي باستاني به بررسي جشن هاي ايران باستان پرداخت و گفت: بحث جشن در ايران باستان فقط جنبه شادي و سرور آن نيست و نخستين پايه جشن و سرور، ستايش خداوند مي باشد.
دكتر نميرانيان افزود: تقويم ايران باستان همان تقويم خورشيدي است و سال به ۳۶۵ روز و يك چهارم تقسيم مي شد و شامل ۱۲ ماه ۳۰ روزه و پنج روز پنجه به نام روز اضافه بود. كه بر همين اساس هنوز در روستا هاي يزد مراسم آييني پنجه در نيمه هاي تير برگزار مي گردد.
دكتر نميرانيان در ادامه جشن هاي ايران باستان را به سه دسته ي جشن هاي ماهيانه، فصلي و ساليانه تقسيم كرد و گفت: ۱- جشن هاي ماهيانه كه مصادف با يكي شدن نام روز با نام ماه بود مانند روز مهر از ماه مهر و جشن مهرگان و روز آذر از ماه آذر، جشن آذرگان.
۲- جشن هاي فصلي: جشن هاي فصلي پنج روز است و گاهنبار ها را شامل مي شوند
۳- جشن هاي ساليانه: اين جشن ها هر سال يك بار برگزار مي شدند و مهمترين آنها نوروز بود و در ايران باستان نوروز با يك پنجه مخصوص كه ويژه استقبال از نوروز بود آغاز مي شد.

دكتر مصطفي نديم، عضو هيئت علمي بخش تاريخ، نيز در خصوص جشن نوروز در فرهنگ عامه و نوروز در شيراز سخناني ايراد كرد.
وي گفت: نوروز يكي از مهمترين جشن هاي ملي ايرانيان است كه از قرن ها پيش در نجد ايران برپا مي شده و داراي آداب و رسوم خاصي بوده كه تفاوت در جغرافياي فرهنگي موجب شده است كه اين آداب و رسوم در برخي از شهرها و روستاها متفاوت باشد و آداب نوروز ما برگرفته از ادوار مختلف تاريخي از دوره پيش از اسلام تا كنون است كه در دوره هخامنشيان، ساسانيان، آل بويه، صفويه و قاجاريه، تغييرات زيادي داشته است.
دكتر نديم ،در خصوص نوروز در شيراز اظهار داشت: از نشانه هاي نوروز در شيراز مي توان به مرغ نوروزي كه به رودخانه خشك مي آمد و گربه نوروزي (حشرات با رنگ هاي بسيار زيبا) كه در كوه هاي اطراف شيراز مي آمدند و در آخر حاجي فيروز كه در سرتاسر ايران هم هست، اشاره كرد.
استاد تاريخ دانشگاه شيراز ادامه داد :نوروز در پيش از ايام نوروز آغاز مي شده و اول از همه چهارشنبه سوري است كه ريشه در باور ها و عقايد دارد و به اسطوره خلقت بر مي گردد. در شيراز و در ايام نوروز، رفتن به زيارت شاه چراغ و آستانه، رفتن به حوض ماهي سعديه، پختن آش ابودردا، خوردن آجيل، پختن نان شيريني، پختن شيربرنج براي سفره هفت سين، پختن سمنو و سبز كردن سبزه دو هفته پيش از نوروز، جمع شدن دراويش ( مخصوصا فرقه خاكساريه) در خانه بزرگان و گرفتن عيدي و رفتن به گلگشت ها(صحرا هاي اطراف شيراز) مثل صحراي جعفر آباد و صحراي آقا باباخاني در جنوب شيراز و درياچه مهارلو بوده است.
دكتر نديم، در پايان به ۴ مولفه اصلي نوروز يعني زمان، شادي ، خرد و همبستگي قومي اشاره كرد و گفت : ايرانيان بر اساس اين چهار مولفه جشن نوروز را برپا مي كنند.
در ادامه پروفسور كاميار عبدي، باستان شناس ، در خصوص نوروز در تخت جمشيد اظهار داشت: تخت جمشيد و پاسارگاد يكي از اولين مقاصد سفر هاي نوروزي مردم ايران است و در دوران هخامنشي تخت جمشيد محلي براي برگزاري جشن نوروز بوده است.
دكتر عبدي افزود: از دوره رنسانس به بعد ، يك تصور بين جهانگردان وجود داشت كه تخت جمشيد يك معبد و نيايشگاه است. از اوايل قرن ۱۹ ديدگاه نوروز در تخت جمشيد رواج پيدا كرد و ۳ نفر از ايران شناسان قرن ۲۰ يعني ارنست هرتسفلد، آرتور پوپ(مورخ هنر ايران) و رومن گيريشمن، نسبت نوروز و تخت جمشيد را مطرح كردند.
پروفسور عبدي اضافه كرد: بر اساس منابع دوره ساسانيان و اشكانيان در متون به جشن نوروز اشاره شده است چراكه تخت جمشيد پايتخت پاييزي و محل برگزاري جشن مهرگان بوده است.
پروفسور عبدي در ادامه براي تبيين چگونگي شباهت هاي موجود بين برخي از آيين هاي بابلي و ايراني به بررسي برخي از شباهت هاي باستان شناسي از آثار بابلي و هخامنشي پرداخت‌.
پروفسور عبدالرسول خيرانديش ،استاد بخش تاريخ دانشگاه شيراز آخرين سخنراني بود كه در اين همايش به بررسي نوروز در خليج فارس پرداخت.
پروفسور خيرانديش اظهار داشت: در جواب چرايي به وجود آمدن نوروز ۲ روايت وجود دارد: ۱- كيومرث روزي كه آفتاب به برج حمل وارد مي شد، آن روز را جشن گرفت
۲- هنگامي كه جمشيد بر ديو ها پيروز شد و جشن گرفت.
در ادامه دكتر خيرانديش به بررسي چگونگي به وجود آمدن تقويم در بين ملت هاي مختلف پرداخت و گفت: براي تمام انسان ها و در همه جاي دنيا وجود يك سيستم شمارش تقويم لازم است كه بدون تقويم بدون شك با انهدام تمدن مواجه هستيم و هرگاه در تاريخ ايران صحبت از پيدايش يك تقويم مي شود، منظور اصلاح تقويم، آمارگيري از زمين و جمعيت براي ثبت در دفتر هاي جديد مالياتي است. در شرايطي كه پديده تقويم بخواهد جهاني بشود بايد مبتني بر محاسبات دقيق نجومي و كارآمدي در بسياري از مكان ها باشد، به همين جهت با بر تخت نشستن پادشاهي مقتدر و جهانگير در يك روز و ساعت معين اعلان نوروز مي شد.
اين استاد دانشگاه شيراز اضافه كرد: اگر ورود خورشيد به برج حَمَل مبناي آغاز سال نو است، در آن موقع اعتدال بهاري است و بنابراين نوروز بايد مربوط به نيم كره شمالي باشد، زيرا همين موقع نيمكره جنوبي وارد پاييز مي شود.
استاد تاريخ دانشگاه شيراز خاطر نشان كرد :اگر تقويمي بر مبناي حركت خورشيد شكل بگيرد و با محاسبات دقيق همراه باشد و هر جا كه تغييرات فصلي بستگي كاملي فقط به شرايط محلي نداشته باشد، مي تواند مورد استفاده قرار بگيرد. به همين جهت نوروز در هر مكاني مبنايي براي شمارش باد ها بوده است و كشاورزان و دريانوردان برهمين اساس كار مي كردند كه اين موارد در ميان مردم جنوب و در فولكلور نواحي جنوب قابل مشاهده است.
دكتر خيرانديش در پايان اضافه كرد: مسائل تقويمي در خليج فارس خيلي دقيق بوده و برگزاري نوروز و مهرگان هم حتي در قرون اول و دوم هجري با دقت كامل انجام مي گرفته است و اين به دليل پيوند نوروز با زندگي مردم بوده است.
در پايان ، دكتر فرخ حاجياني ،رئيس دانشكده ادبيات و علوم انساني از برگزاري اين همايش توسط انجمن علمي بخش تاريخ دانشگاه شيراز به ويژه استاد مشاور انجمن علمي ،خانم دكتر دهقان و بخش تاريخ تشكر و قدرداني كرد و هدايايي به رسم يادبود به سخنرانان اين همايش اهدا گرديد.
رونمايي از سفره هفت سين انجمن علمي تاريخ دانشگاه شيراز پايان بخش مراسم بود.

   تاریخ: ۱۹:۱۱ - ۱۶/۱۲/۱۳۹۶   بازدید: ۵۱۴

نظرات کاربران

نظر شما:
نام: *
ایمیل:
متن: *

(۳۰۰ کاراکتر)