روابط عمومی دانشگاه شیراز
جمعه ۳ خرداد ۱۳۹۸

اعلام موضوع علمي يادروز حافظ
 
دكتر كاووس حسن لي، استاد دانشگاه شيراز و مدير مركز حافظ شناسي موضوع علمي يادروز حافظ در سال ۹۸ را «حافظ و انسان ديروز و امروز» اعلام كرد.
دكتر حسن لي گفت: از گذشته هاي دور تا كنون «انسان و مفهوم انساني» از سوي بسياري از انديشمندان جهان بارها و بارها تعريف و بازتعريف شده است. مكاتب فكري گوناگون تعريف هاي مختلفي از انسان و مفهوم انساني دارند.
وي بيان كرد: حافظ نيز در جايگاه يكي از شاعران انديشمند نام آورجهاني نگاه ويژه خود به اين مفهوم بنيادي دارد كه در لابه لاي سروده هاي بلندش بازتافته است. از سوي ديگر انسان معاصر و روابط انساني در جهان امروز با روابط انساني در چندين قرن پيش بسيار تفاوت كرده است.
وي ادامه داد: مركز حافظ شناسي و كرسي پژوهشي حافظ كه موضوع علمي سالانه ي حافظ را اعلام مي كند براي يادروز حافظ در سال ۱۳۹۸ موضوع «حافظ و انسان ديروز و امروز» را تعيين كرده است.
اين استاد دانشگاه ادامه داد: در واقع اين مفهوم را از چندين زاويه مي توان نگريست كه در يك نگاه كلي مي توان همه را در دو دسته جاي داد يكي بررسي مفهوم انسان در انديشه ي حافظ است و ديگري نگاه انسان معاصر به شعر حافظ. به سخني ديگر هم نگاه حافظ به انسان در كانون توجه است و هم نگاه انسان امروز به حافظ. البته واژه ي «انسان» در غزليات حافظ چندان در كانون توجه نبوده و پركاربرد نيست، اما مفهوم انسان و انسان متعالي در سراسر ديوان حافظ به گونه اي فراگير گسترده است.
وي با اشاره به اينكه پرسش هاي گوناگوني را مي توان درافكند كه انتظار مي رود حافظ پژوهان بدان ها توجه كنند، گفت: براي نمونه حافظ در سده ي هشتم به انسان چگونه مي نگرد؟ انسان متعالي از نظر او كيست؟ رفتارهاي شايسته ي انسان معتدل و متعادل چيست؟ آيا وقتي به روشني و بدون ابهام و تاويل پذيري مي گويد: مكن به فسق مباهات و زهد هم مفروش دنبال چگونه انساني ست؟ نظر به چه نوع انسان دارد؟
وي گفت: همچنين اينكه نسبت جسم و جان و تن و روان چگونه است؟ آيا تن آدمي زنداني ست كه روح او در آن گرفتار آمده است؟ آيا به همين دليل بايد هر چه زودتر و هرچه قوي تر به تخريب اين زندان پرداخت؟ و روح را آزاد كرد؟ يا نه ملازمت جسم و جان از زمينه هاي پرورش انسان مي تواند باشد؟ آيا انسان آفريده شده است تا در به سازي جامعه ي پيرامون خود و در ارتقاي معنوي و اخلاقي ديگران هم بكوشد تا سعادتمند گردند يا آمده است تا با رياضت جسم و پالايش روح، خود را به آسمان برگرداند؟ حافظ در اين گونه مقولات انسان را چگونه مي بيند؟
وي با طرح پرسش هاي ديگري نيز گفت: حافظِ لسان الغيب از انسان چه همتي را خواهان است؟ دنبال چه نوع همتي است كه مي گويد: ذره را تا نبود همت عالي حافظ / طالب چشمه ي خورشيد درخشان نشود. آن طاير قدسي كه بايد همتش را بدرقه ي راه حافظ كند كيست؟ و چيست؟ آيا انساني را كه حافظ در جستجوي آن است بايد در آسمان جست يا روي زمين هم هست. به عبارت ديگر آيا انسان مورد نظر حافظ انساني فرازميني ست يا مي تواند در دسترس باشد؟ خاستگاه انديشگاني حافظ كجاست كه مي گويد: «با دوستان مروت با دشمنان مدارا»؟ حافظ خواستار چه نوع دوستي ميان انسان هاست كه اين همه بر مفهوم دوستي پاي فشرده است؟
مدير مركز حافظ شناسي بيان كرد: در ديدگاه حافظ، رابطه انسان با اجتماع و رابطه انسان با خداوند چگونه بازتعريف شده است؟ آيا سرنوشت انسان محتوم و تغييرناپذير است؟ آيا انسان قدرتي براي تغيير سرنوشت خود دارد يا ندارد؟ آيا بايد بر دانش يا تقواي خود تكيه كرد يا بايد توكل كرد و آرام گرفت؟ رابطه انسان هاي مختلف با باورها و انديشه هاي گوناگون چگونه بايد باشد؟ حافظ كه معتقد است «كه رستگاري جاويد در كم آزاري ست» آيا به حقيقتي ويژه اشاره دارد؟ وقتي مي گويد: «مباش در پي آزار و هرچه خواهي كن / كه در شريعت ما غير از اين گناهي نيست» آيا همين است؟ چه كسي حقيقت را مي فهمد؟ انسان ديني چگونه انساني ست؟ دنيا براي انسان چه جايگاهي دارد؟ آيا دامگاهي ست كه ناگزير در آن فروافتاده و اينك بايد از آن بجهد و بدان پشت و پا بزند. يا مي تواند مثل سعدي آشكارا بگويد: «عاشقم بر همه عالم كه همه عالم از اوست»؟ يا بايد همچون حافظ سرخوشانه بگويد: «فردا شراب كوثر و حور از براي ماست / وامروز نيز شاهد مه روي و جام مي» حافظ چه انساني را در نظر دارد كه مي گويد: در چمن هر ورقي دفتر حالي دگر است / حيف باشد كه ز حال همه غافل باشي.
وي ادامه داد: دسته ديگر پرسش ها مربوط مي شود به پيوند انسان امروز با شعر و انديشه ي حافظ، يعني انسان معاصر چگونه مي تواند به حافظ نگاه كند؟ شعر حافظ چه نيازي از انسان معاصر را پاسخ مي گويد؟ آيا انسان امروز كه فاصله زيادي با انسان سده ي هشتم دارد، مي تواند از آموزه هاي انساني حافظ بهرمند باشد؟ اگر آري چگونه؟ آيا شعر حافظ براي تنگناهاي معرفتي جهان معاصر و براي و ناهنجاريهاي رواني مردم امروز پيشنهادي دارد؟
وي ادامه داد: بالاخره سوال پاياني اينكه آيا اصلاً مي توان براي حافظ به دليل خلق و خوي شاعرانگي و رفتارهاي هنري او يك منظومه فكري روشن تصوير و تصور كرد؟ واگر نه، آيا بايد از پي جويي چنين پرسش هايي دست كشيد؟ اين سوالات و دهها پرسش از اين دست مي تواند پرسش هايي باشد كه در يادروز حافظ در سال ۱۳۹۸ در كانون توجه خواهد بود.
دكتر حسنلي گفت: مركز حافظ شناسي و كرسي پژوهشي حافظ، همچون سال هاي پيش از همه انديشمندان و حافظ پژوهان دعوت مي كند كه دستاوردهاي تحقيقاتي خود را به شرط اينكه با نگاهي نو صورت گرفته باشد و سخني تازه داشته باشد، به مركز حافظ شناسي ارسال كنند.
   تاریخ: ۱۶:۱۸ - ۲۲/۱۲/۱۳۹۷   بازدید: ۱۳۶

نظرات کاربران

نظر شما:
نام: *
ایمیل:
متن: *

(۳۰۰ کاراکتر)