حديث 60

روي عن علي (عليهالسلام) قال:
«قُلوُبُ العِبَادِ الطّاهِرَةِ مَوَاضِعُ نَظَرِ اللهِ سُبحَانَهُ فَمَن طَهُرَ قَلبُهُ نَظَرَ إِلَيهِ.»

روايتي از اميرالمؤمنين (عليهالسلام) منقول است كه حضرت فرمودند: دل هاي پاك بندگان مواضع نظر الهي است. حضرت در اين روايت شريفه، ابتدا مسأله ي قلب را با خصوصيت طهارت و پاكي و بعد مسأله ي نظر الهي، كه تجليّات خداوند نسبت به قلب است را مطرح مي فرمايند. اين را بدانيد كه در باب قلب اين طور است كه اشرف ابعاد وجودي انسان، دل و قلب او مي باشد نه عقلش. آنچه كه شريف ترين بُعد وجودي انسان است، قلب او مي باشد. حتّي آيات قرآن هم گوياي همين مطلب است. جبرئيل به چه چيزي نازل شد و قرآن را آورد؟ قرآن را به كدام بُعد پيغمبر داد؟ آيا به عقلش نازل كرد؟ نه! بلكه به قلبش نازل كرد. قرآن هم همين را مي گويد كه نمي خواهم وارد شوم. اشرف ابعاد وجودي انسان قلب اوست، با اين كه عقل پيامبر كامل بود. وحي به قلب پيامبر نازل مي شد نه عقلشان.
«قُلوُبُ العِبَادِ الطّاهِرَةِ مَوَاضِعُ نَظَرِ اللهِ سُبحَانَهُ»، خداوند نظر لطفش را به قلب بندگاني مي كند كه دل‌هايشان پاك است. قلب هايشان محل ديدگاه الهي قرار مي گيرد. پاكي قلب چيست؟ خداوند موقع آفرينش قلب انسان، آن را ظرف محبّت خود قرار داد. هر چه غير خدا در آن بيايد، قلب نجس مي شود؛ چه ملكات سيّئه كه بدترين آن ها حبّ به دنيا است، بيايند و بر روي آن اثر بگذارند، كه در روايتي از پيغمبر اكرم است كه حضرت فرمودند: «حُبُ الدُّنْيَا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَة». در هر دلي محبت غير خدا بيايد، آن دل ديگر مورد نظر الهي قرار نخواهد گرفت. اين تعلّقات به امور مادي دنيايي موجب مي شوند دل انسان كه اشرف ابعاد وجودي او و محل ديدگاه خداوند و بلكه جايگاه خداوند است، ديگر ساقط شود. بعد حضرت فرمود: «فَمَن طَهُرَ قَلبُهُ نَظَرَ إِلَيهِ». هر كسي قلبش پاك باشد، خدا به قلب او نظر مي كند؛ يعني محل ديدگاه الهي مي شود و آن قلبي كه محل ديدگاه الهي قرار بگيرد، نورانيتش موجب مي شود به ملكوت عالم نگاه كند، گوش دهد، هر چه بگوييد. چشم دلش باز مي شود. گوش دلش باز مي شود. چون انسان هم چشم سر دارد، هم چشم دل دارد. آن هايي را كه هيچ كس نمي بيند، او مي بيند و عالم غيب را شهود مي كند. انسان بداند اين تعلّقات دنيويه او را از امور معنويه ساقط مي كند و بدترينش اين است كه از چشم خدا مي افتد.