حديث 61

روي عن موسي بن جعفر (عليهماالسلام) قال:
«مَنْ اَرَادَ الْغِنَى بِلَا مَالٍ وَ رَاحَةَ الْقَلْبِ مِنَ الْحَسَدِ وَ السَّلَامَةَ فِي الدِّينِ فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللَّهِ فِي مَسْاَلَتِهِ بِاَنْ يُكْمِلَ عَقْلَهُ.»

روايتي از موسي بن جعفر (صلوات‌‌الله‌‌عليه) منقول است كه حضرت فرمودند: هر كس بخواهد غني شود امّا بدون مال. در باب غنا اين‌‌ طور است كه دو نوع غنا داريم: يك، غناي بالمال؛ دو، غناي عن المال. كه در مورد دومي اينجا جايش نيست و آنچه مردم دنبالش هستند، غناي بالمال است. يعني چه؟ يعني مي‌‌خواهند با پول، براي خودشان آرامش رواني درست كنند. خيال مي‌‌كنند پول هر چه افزوده شود، آرامش رواني برايشان پيدا مي‌‌شود و حال اين كه اشتباه مي كنند. اتفاقاً يك غناي عن المال داريم؛ يعني روح، احساس بي نيازي مي‌‌كند. چون غنا، بي نيازي است. مردم دنبال اين هستند كه با پول خودشان را بي‌‌نياز كنند و حال اين‌‌كه اشتباه مي‌‌كنند. بي نيازي امري رواني است.
در غناي عن المال انسان از نظر رواني احساس مي‌‌كند كه پول احتياج ندارد؛ امّا در غناي بالمال انسان خيال مي‌‌كند هر چه پولش زيادتر گردد، اين احساس درونش پيدا مي‌‌شود كه ديگر احتياج به پول ندارم؛ خيال مي‌‌كند كه هر چه بيشتر پول روي‌‌هم بگذارد، بيشتر احساس بي‌‌نيازي مي‌‌كند.
حضرت مي‌‌فرمايند: اوّل، اگر كسي بخواهد احساس بي نيازي كند، امّا نه بر اثر مال؛ دوم، «وَ رَاحَةَ الْقَلْبِ مِنَ الْحَسَدِ» و دلش از بيماري كشنده ي حسد آسوده گردد؛ چون حسد يكي از بيماري هاي رواني است و همين آدم را بيچاره مي‌‌كند و حسد انسان را رنج مي دهد و او را تا سر حدّ مرگ مي برد. سوم، «وَ السَّلَامَةَ فِي الدِّينِ»، و اگر كسي بخواهد دينش را هم حفظ كند و سالم بماند؛ اين را خوب دقّت كنيد كه روايت سه مورد را مي‌‌گويد كه: غناي بدون پول، راحتي دل از بيماري كشنده ي حسد و سلامت در دين. اگر كسي اين سه را مي‌‌خواهد، «فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللَّهِ فِي مَسْاَلَتِهِ بِاَنْ يُكْمِلَ عَقْلَهُ»، بايد در خواسته‌‌اي كه از خدا دارد تضّرع كند، نه فقط دعا نمايد؛ بلكه تضرّع كند چون تضرّع بالاتر از دعا است. تضرّع يعني خواسته‌‌اي كه همراه با سوز و ناله و سوزش دل باشد. لذا مي‌‌گويند: تضرّع هميشه با زاري همراه است. «فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللَّهِ فِي مَسْاَلَتِهِ»، در خواسته‌‌اش تضرّع كند، چه بخواهد در سؤالش؟ «بِاَنْ يُكْمِلَ عَقْلَهُ»، از خدا بخواهد به او عقل بدهد. مي فهمي يعني چه؟ بخواهد خدا عقلش را كامل كند. معلوم مي‌‌شود منشاء هر سه موردي كه آقا فرمودند جهل و نفهمي و بي شعوري است. كسي كه دنبال پول مي‌‌رود تا خودش را بي‌‌نياز كند، بي‌‌شعور است. كسي كه حسد مي‌‌ورزد، بي شعور است. عقلش كم دارد. كسي كه به دينش ضربه مي‌‌زند، آن هم از نظر عقلي كم دارد.
دين ما دين شعور است. هر چه سطح شعور بالاتر برود، از نظر ديني و همه ي اين جهات، اين‌‌ها هم همه بالا مي‌‌روند. حتي در بهشت، مقامات بهشتي بر محور عقل و شعور است. هر چه معرفت و شعور بالاتر ، درجه‌‌اش در بهشت بالاتر. در روايتي است كه ارزش يك ركعت نماز آدم با معرفت پيش خدا بيشتر است از هزار ركعت نماز انسان بي‌‌معرفت.