مردي خدمت امام موسي كاظم عليه السلام آمد و عرضه داشت: فدايت شوم از يكي از برادران ديني كاري نقل كردند كه من آن را ناخوش داشتم، از خودش پرسيدم انكار كرد در حالي كه جمعي از افراد موثق و قابل اعتماد اين مطلب را از او نقل كردند، حضرت امام موسي كاظم عليه السلام فرمود: گوش و چشم خود را در مقابل برادر مسلمانت تكذيب كن حتي اگر پنجاه نفر قسم خوردند كه او كاري كرده و او بگويد نكرده ام از او قبول كن و از آنها نپذير.
از آنجا كه انسان يك موجود اجتماعى است، جامعه بزرگى كه در آن زندگى مى كند، از يك نظر همچون خانه او است، و حريم آن، همچون حريم خانه او محسوب مى شود، پاكى جامعه، به پاكى او كمك مى كند و آلودگى آن به آلودگيش.
روى همين اصل، در اسلام با هر كارى كه جوّ جامعه را مسموم، يا آلوده كند شديداً مبارزه شده است.
اگر مى بينيم در اسلام، با غيبت، شديداً مبارزه شده، يكى از فلسفه هايش اين است كه: غيبت، عيوب پنهانى را آشكار مى سازد و حرمت جامعه را جريحه دار مى كند.
اگر مى بينيم دستور عيب پوشى داده شده، يك دليلش همين است كه گناه جنبه عمومى و همگانى پيدا نكند.
اگر مى بينيم گناه آشكار اهميتش بيش از گناه مستور و پنهان است تا آنجا كه در روايتى از امام على بن موسى الرضا(عليه السلام) مى خوانيم:
الْمُذِيعُ بِالسَّيِّئَةِ مَخْذُولٌ وَ الْمُسْتَتِرُ بِالسَّيِّئَةِ مَغْفُورٌ لَهُ:
«و آن كس كه گناه را پنهان مى دارد مشمول آمرزش الهى است».(اصول كافى، جلد 2، باب ستر الذنوب.)
و اگر مى بينيم در آيات فوق، موضوع اشاعه فحشاء با لحنى بسيار شديد و فوق العاده كوبنده محكوم شده، نيز دليلش همين است.
اصولاً، گناه همانند آتش است، هنگامى كه در نقطه اى از جامعه اين آتش روشن شود، بايد سعى و تلاش كرد كه آتش، خاموش، يا حداقل محاصره گردد، اما اگر به آتش دامن زنيم و آن را از نقطه اى به نقطه ديگر ببريم، حريق، همه جا را فرا خواهد گرفت و كسى قادر بر كنترل آن نخواهد بود.
مردي خدمت امام موسي كاظم عليه السلام آمد و عرضه داشت: فدايت شوم از يكي از برادران ديني كاري نقل كردند كه من آن را ناخوش داشتم، از خودش پرسيدم انكار كرد در حالي كه جمعي از افراد موثق و قابل اعتماد اين مطلب را از او نقل كردند، حضرت امام موسي كاظم عليه السلام فرمود: گوش و چشم خود را در مقابل برادر مسلمانت تكذيب كن حتي اگر پنجاه نفر قسم خوردند كه او كاري كرده و او بگويد نكرده ام از او قبول كن و از آنها نپذير ، هرگز چيزي كه مايه عيب و ننگ اوست و شخصيتش را از بين مي برد در جامعه منتشر نكن كه از آنها خواهي بود كه خدا در موردشان فرموده:
إِنَّ الَّذِينَ يحِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ يعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ . كساني كه دوست دارند زشتي ها در ميان مۆمنان پخش شود عذاب دردناكي در دنيا و آخرت دارند.(1)
«فاحشة» به هر عمل و سخن بسيار زشت گفته مي شود و اين واژه كنايه از گناه زنا و فساد جنسي است. عبارت «أن تشيع الفاحشة» نيز به دو گونه قابل معنا و تفسير كردن است:
1ـ اشاعه فحشا و رواج گناهان جنسي.
2- رواج و پخش اخبار مربوط به فحشا و روابط جنسي ديگران، كه در اين صورت كلمه اي در تقدير است; يعني، «أن تشيع خبر الفاحشة»(2)
از حضرت علي عليه السلام روايت شده كه فرمود: كسي كه درباره مۆمني چيزي را بازگو كند كه چشمانش ديده و گوشهايش شنيده است و موجب بي آبرويي و بي اعتباري آن مۆمن مي گردد، چنين كسي از جمله افرادي است كه خداي ـ عزّوجلّ ـ در باره آنان فرمود: و سپس همان آيه را تلاوت فرمودند.(3)
از آنچا كه انسان موجودي اجتماعي است جامعه مثل خانه او حريم دارد و پاكي و آلودگي جامعه روي انسان هم تاثير گذار است از اين رو در اسلام هر چه فضاي جامعه را آلوده كند شديدا نهي شده است، اشاعه فحشا كه به معناي گسترش دادن گناهان هست از اين جهت در دين مورد نهي قرار گرفته است.
حسن ختام اين مطلب، حديثي تكان دهنده از حضرت رسول اكرم صلي الله عليه و آله است كه فرمودند: هر كس گناه و كار زشتي را نشر دهد، همانند كسي است كه آن را در آغاز انجام داده است.(4)
ذكر اين نكته نيز لازم است كه «اشاعه فحشاء» اشكال مختلفى دارد:
گاه، به اين مى شود كه: دروغ و تهمتى را دامن بزند، و براى اين و آن بازگو كند.
گاه، به اين است: مراكزى كه موجب فساد و نشر فحشاء است به وجود آورد.
گاه، به اين است كه: وسائل معصيت در اختيار مردم بگذارد و يا آنها را به گناه تشويق كند.
بالاخره گاه، به اين حاصل مى شود كه: پرده حيا را بدرد و مرتكب گناه در ملأ عام شود، همه اينها مصداق «اشاعه فحشاء» است، چرا كه مفهوم اين كلمه، وسيع و گسترده مى باشد (دقت كنيد).
پي نوشت ها:
1. كَذِّبْ سَمْعَكَ وَ بَصَرَكَ عَنْ أَخِيكَ وَ اِنْ شَهِدَ عِنْدَكَ خَمْسُونَ قُسامَةً وَ قالَ لَكَ قَوْلٌ فَصَدِّقْهُ وَ كَذِّبْهُمْ، وَ لا تُذِيعَنَّ عَلَيهِ شَيئاً تَشِينُهُ بِهِ وَ تَهْدِمُ بِهِ مُرُوَّتَهُ، فَتَكُونُ مِنَ الَّذِينَ قالَ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ: إِنَّ الَّذِينَ يحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ فِي الدُّنْيا وَ الآخِرَةِ: كافي ج 8 ص 147. آيه مذكور در سوره نور آيه 19 قرار دارد.
2. به نقل از تفسير راهنما.
3. بحارالأنوار، ج 72، ص 365، ح 77.
4. كافي ج 4 ص 80.