حديث 62

روي عن الصادق عليه السلام قال:
«يَعِيشُ النَّاسُ بِإِحْسَانِهِمْ اَكْثَرَ مِمَّا يَعِيشُونَ بِاَعْمَارِهِمْ وَ يَمُوتُونَ بِذُنُوبِهِمْ اَكْثَرَ مِمَّا يَمُوتُونَ بِآجَالِهِمْ.»

پيش از اين‌‌كه روايت را معنا كنم، مطلبي را تذكر مي‌‌دهم. در معارفمان داريم: هر عملي كه از ما صادر مي‌‌شود، اثر وضعي دارد براي انسان؛ ولو اين كه خود انسان هم نفهمد. برايتان مثالي مي‌‌زنم: اگر شما مايعي كه در ظرفي است و خيال كردي آب است و تشنه بودي و خوردي و بعد معلوم شد آب نبود بلكه خمر و مشروب الكلي بود، دانستن و ندانستن تو روي اين اثري ندارد و مست مي‌‌شوي اين مستي را اثر وضعي مي‌‌گويند. چه بداني، چه نداني، اين خوراك، اين اثر را دارد؛ البتّه احكام شرعي بحث ديگري است و چون نمي‌‌دانستي جهنم ندارد. اين مطلب ‌‌را گفتم تا بدانيد اثر وضعي يعني چه؟
هر عملي كه در اين عالم انجام مي‌‌دهيم، اثر وضعي دارد و روي عمر ما اثر مي گذارد، مهم اين است.
يك سنخ اعمال روي عمر انسان اثر مي‌‌گذارند. چطور؟ اين سنخ اعمال، تقديرهاي عمر را كه خدا تقدير فرموده است تغيير مي‌‌دهند. اين‌‌ حرف‌‌ها بسيار مهم‌‌اند. در روايات داريم كه يك سنخ از اعمال، موجب طول عمر مي شوند. پاي منبرها شنيده‌‌ايد ديگر. حالا من مي‌‌خواهم كامل برايتان توضيح دهم. به عنوان مثال، فرض كنيد صله ي رحم مستحب است، روايات مي‌‌گويند: طول عمر مي‌‌آورد. اگر عمر من مشخص است، طول عمر يعني چه؟ معلوم مي شود با عمل خودم تغيير مي‌‌كند. مي‌‌توانم با يك سنخ اعمال طولاني‌‌اش كنم و از آن سو مي‌‌توانم كوتاهش كنم.
حالا مي‌‌روم سراغ روايت. «يَعِيشُ النَّاسُ بِإِحْسَانِهِمْ اَكْثَرَ مِمَّا يَعِيشُونَ بِاَعْمَارِهِمْ»، طول عمر زندگي مردم به سبب اثر وضعي احسان‌‌ها و نيكوكاري‌‌هايي كه مي‌‌كنند، بيشتر است از طول زندگي آن‌‌ها به اعمار؛ يعني مقدّراتشان در عمر. «وَ يَمُوتُونَ بِذُنُوبِهِمْ اَكْثَرَ مِمَّا يَمُوتُونَ بِآجَالِهِمْ»، از آن‌‌ سو، مرگ انسان‌‌ها به سبب گناهانشان بيشتر است از مرگ آن‌‌ها به سبب مقدّراتشان؛ يعني زندگي‌‌هايي كه در دنيا به سبب عمل نيك مي‌‌شود و مرگ‌‌هايي كه به سبب عمل زشت و گناه بوجود مي‌‌آيند، بيشترند از آن چيزي كه از نظر عمر برايت مقدّر شده است. ديگر اميدوارم بترسيد از اين‌‌كه گناه عمرتان را كوتاه كند. از آن‌‌ سو، اميدوار شويد كه اطاعت و احسان، عمرتان را طولاني كند. ان‌‌شاء‌‌الله كه مطلب معلوم شده باشد.