زينب كبري (عليهاالسلام)، پيام‏آور خون شهداي كربلا و همراه امام حسين (عليه‏السلام) در نهضت خونين عاشوراست. حضرت زينب (س)، دختر اميرالمۆمنين (عليه‏السلام) و فاطمه زهرا (سلام الله عليها) در سال پنجم هجري، روز 5 جمادي‏الاولي در مدينه، پس از امام حسين (عليه‏السلام) به دنيا آمد.
فضايل و خصايص نيكوي وجود حضرت زينب (س)، تا بدان حد بود كه القابي همچون عقيله‏ي بني‏هاشم؛ موثّقه (مورد وثوق و اطمينان)؛ عالمه؛ فاضله و كامله را كه بيانگر كـمـال شخصيـت است،به ايشان نسبـت مي‌داده‏اند. كـلـمه‏ي زينب را مخـفـف، «زين أب» به معـناي «زينت پدر» دانسته‌اند.
امام حسين (عليه‏السلام) به هنگام ديدار، به احترامشان از جا برمي‌خاستند. زينب كبري (عليهاالسلام)، از جدّشان رسول خدا (ص) و پدرشان اميرالمۆمنين و مادرشان فاطمه زهرا (عليهم‏السلام) حديث روايت كرده‌اند.
اين بانوي بزرگ داراي قوت قلب، فصاحت زبان، شجاعت، زهد و ورع، عفاف و شهامت فوق‏العاده بود؛ وقتي امام حسين (عليه‏السلام)، پس از امتناع از بيعت با يزيد، از مدينه به قصد مكه خارج شدند، حضرت زينب (عليهاالسلام) نيز با دو فرزند خويش همراه ايشان گشتند.
مرحوم سپهر، سيره‏نويس معروف مي‌گويد: در مراتب فضل زينب كبري (سلام الله عليها) سخن بسيار است: ... در صبر و شكيبايي چنان بود كه همگان را متحيّر مي‌ساخت. اگر اندكي از سنگينيِ مصايب او، بر دوش كوه‌ها و آسمان و زمين قرار گيرد، آن‌ها را متلاشي مي‌كند. به راستي از آغاز آفرينش انسان تاكنون زني به بردباري، ايثار و شجاعت او ديده نشده است
در طول نهضت عاشورا، نقش فداكاري‏هاي عظيم حضرت زينب (عليهاالسلام)، بسيار مشاهده مي‌گردد. او سرپرست كاروان اسيران اهل بيت، مراقبت‏كننده از امام زين‏العابدين (عليه‏السلام) و افشاگر ستمگري‏هاي اموي با خطبه‏هاي آتشين خود بود. پس از عاشورا و در سفر اسارت، در كوفه و دمشق، خطابه‏هاي آتشيني ايراد كرد و رمز بقاي حماسه‏ي كربلا و بيداري مردم گشت. پس از بازگشت به مدينه نيز در مجالـس ذكـري كه براي شهـداي كربلا داشت، به سخنوري و افـشـاگـري مي‌پرداخت. صبر و بردباري آن حضرت تا بدان جا بود كه ايشان به قهرمان صبر مشهور شدند.
گوشه‏اي از خطابه‏ي آتشين زينب كبري (عليهاالسلام) كه در نهايت شجاعت در مجلس يزيد، در شام ايراد گرديد، چنين است: «... آنچه امروز غنيمت مي‌داني، فردا براي تو غرامت است و آنچه را از پيش فرستاده‏اي، خواهي يافت؛ خدا بر بندگان ستم روا ندارد، به او شكوه مي‌كنم و بر او اعتماد مي‌جويم؛ پس هر نيرنگي كه داري بكن و هر تلاشي كه مي‌تواني بنما و هر كوششي كه داري به كار گير، به خدا سوگند نمي‌تواني ياد ما را محو كني و سروش ما را بميراني، و به جلال ما هرگز نخواهي رسيد و لكه‏ي ننگ اين ستم را از دامن خود نتواني شست؛ رأي و تدبير تو سست و زمان دولت تو اندك و جمعيت تو به پريشاني خواهد كشيد، در آن روز كه هاتفي فرياد زند: الا لعنة الله علي القوم الظالمين ...»