حديث 73

عَنِ الصَّادِقِ عَلَيه‏السَّلامُ قالَ:
«لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً جَلَسَ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يَبْكِي وَ قَالَ أَنَا قَدْ عَجَزْتُ عَنْ نَفْسِي كُلِّفْتُ أَهْلِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّي اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم) حَسْبُكَ أَنْ تَأْمُرَهُمْ بِمَا تَأْمُرُ بِهِ نَفْسَكَ وَ تَنْهَاهُمْ عَمَّا تَنْهَى عَنْهُ نَفْسَكَ.»

روايت از امام صادق «صلوات الله عليه» منقول است كه حضرت فرمودند: هنگامي كه آيه‏ي شريفه‏ي «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً»، خطاب به همه‏ي مؤمنين: خود و بستگان خود را از آتش جهنّم حفظ كنيد»، به پيامبر اكرم «صَلَّي اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم» نازل شد و حضرت آيه را تلاوت كردند، يك نفر نشست و شروع كرد به گريه كردن در حالي‏ كه اين جملات را مي‌گفت: نمي‌توانم خودم را از آتش جهنّم حفظ كنم، چگونه خانواده و خاندانم را هم حفظ كنم!؟ «أَنَا قَدْ عَجَزْتُ عَنْ نَفْسِي كُلِّفْتُ أَهْلِي».
در ادامه روايت دارد حضرت به او فرمودند: كافي است كه آن‌ها را امر كني به انجام اعمالي كه خودت را به انجام آن امر مي‌كني، كه به‌ اصطلاح امر به معروف است، «حَسْبُكَ أَنْ تَأْمُرَهُمْ بِمَا تَأْمُرُ بِهِ نَفْسَكَ». همان‌ طور كه به خودت امر مي‌كني كه واجبات را انجام بدهي، به خانواده‌ات هم بگو، شما هم انجام بدهيد. همين كافيست و لازم نيست پي‏گيري كني تا بداني انجام دادند يا نه. تو وظيفه‌ات امر به معروف است.
«وَ تَنْهَاهُمْ عَمَّا تَنْهَى عَنْهُ نَفْسَكَ» و آن‌ها را بازداري از كارهاي منكري كه خودت را از انجام آن‌ها نهي مي‌كني. خداوند در اين آيه‏ي شريفه ما را تكليف به امر به معروف و نهي از منكر حداقلي مي‌فرمايد. حداقلش چيست؟ بي‏تفاوت ننشين و نگاه بكن. اگر ديدي در حال انجام حرام است يا معروفي را انجام نمي‏دهد، نبايد بي‌تفاوت باشي.
حضرت در اين روايت نمي‌فرمايند كه دست و پايش را بگير و مجبورش كن برود وضو بگيرد و نماز بخواند. نه! او را امر كن نسبت به معروف، نهي كن نسبت به منكر؛ يعني امر به معروف، نهي از منكر. «قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً»، هم خودتان را از آتش جهنّم حفاظت كنيد، هم خاندانتان را. چگونه حفاظت كنيم؟ راه حفاظت را پيامبر اكرم «صَلَّي اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم» به آن شخص فرمودند. همان ‏طور كه خود را امر به معروف مي‏كني، همان‏ طور به فرزند و خانواده و بستگانت نيز امر كن و همان‏ طور كه خودت را از عمل حرام نهي مي‏كني آن‌ها را نيز نهي كن! نبايد از اعمال خانواده و بستگانت بي‏تفاوت بگذري.