روابط عمومی دانشگاه شیراز
یکشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۸
شهادت حضرت امام محمد تقي عليهالسلام « جوادالائمه» تسليت باد

جدال ايمان و هوس
امواج بيگانه درصدد شعله ورسازي تنور هوس و تنوع خواهي در مردمان اين زمانه اند تا ديگر رضايتي باقي نماند و ديواري براي ايستادن وجود نداشته باشد. هجمه هاي فرهنگي با ادعاي دروغين سرگرم سازي و ايجاد فضاي تفريحي براي جامعه هدف، ولي با نيت شوم فروپاشي تمدن ها و ارزش ها وارد اين كارزار شده و از ابزارهايي چون ماهواره، اينترنت، تلفن همراه و مانند آن نهايت بهره وري را مي كند.
در اين ميان، شيوه هاي مقابله اي گوناگوني وجود دارد كه به دو گروه مقابله سخت افزاري و نرم افزاري تقسيم مي شود. به نظر مي رسد روش هاي نرم افزاري مانند تقويت ارزش هاي بومي، آموزش هاي اخلاقي خلاقانه، توجه دادن به پي آمدهاي تهاجم فرهنگي و نيز تغيير بافت فكري هر كدام از افراد جامعه، اثرگذاري بيشتري داشته باشد.
در نگاه درون ديني نيز، بر روش مقابله نرم افزاري تأكيد بيشتري شده و انسان ها به جنگ تمايلات ناصحيح خويش مي روند، به جاي آنكه از بيرون كنترل شوند كه البته آن هم در پاره اي از موقعيت ها، از وظايف حكومت اسلامي شمرده شده و نوعي مرزباني از حريم هاي ارزشي است.
در سخني از امام جواد عليه السلام، به نمونه اي از مواجهه فكري و عاطفي با هوس گرايي اشاره شده است: «لَن يسْتَكمِلَ العبدُ حقيقةَ الإيمانِ حتّي يؤْثِرَ دِينَهُ علي شَهْوَتِهِ، و لَن يهْلِك حتّي يؤْثِرَ شَهْوَتَهُ علي دِينهِ؛ بنده، هرگز حقيقتِ ايمان را به كمال نمي رساند، مگر آن گاه كه دينش را بر هوس خود ترجيح دهد، و هرگز به هلاكت درنمي افتد، مگر زماني كه هوس خود را بر دينش ترجيح دهد. » (محمدي ري شهري، 1377، ج 1: 428: ح 1435)
زماني كه هوس در برابر ايمان قرار مي گيرد، بديهي است كه رشد ايماني هم يكي از وظايف فعالان فرهنگي و ديني جامعه به شمار مي آيد؛ بدين معنا كه همپاي محدود سازي، بهره گيري از روش هايي كه به افزايش سطح ايمان و رشد معنوي جامعه مي انجامد، ضروري است تا اين جدال به نفع سلامت ايماني افراد به پايان رسد.
مال حرام
زماني كه فزون خواهي مالي، همانند ويروسي به جان اقتصاد فرد و جامعه وارد شود، ممكن است نوع مالي كه به دست مي آيد و روش به دست آوردن آن، از اولويت و ملاك فاصله گيرد. هنگام مسابقه مالي افراد جامعه با يكديگر، اين غفلت مي تواند آسيب زا و حتي دودمان برانگيز باشد.
براي مثال، زماني كه رقابت هاي مالي به كسب حرام بينجامد، اين مال آلوده در توليد نسل، روابط خانوادگي و نيز ارتباط اجتماعي صحيح، لطمه اي اساسي وارد مي كند تا آنجا كه فرموده اند لقمه حرام، تخريبي به درازناي هفت نسل آدميان با خود دارد. از اين رو، بر تقواي مالي بسيار تأكيد و خطر انفجار مالي كه از حرام به دست مي آيد، در اخلاق و ايمان افراد گوشزد شده است.
امام جواد عليه السلام فرمود: « إنّ الحرامَ لا ينْمي، و إنْ نَمي لا يبارَك لَهُ فيهِ، و ما أنْفَقهُ لَم يؤجَرْ علَيهِ، و ما خَلّفَهُ كانَ زادَهُ إلَي النّارِ؛ مال حرام رشد نمي كند و اگر هم رشد كند، براي صاحبش بركت ندارد. اگر از آن چيزي انفاق كند، پاداشي نخواهد ديد و آنچه پس از خود بر جاي گذارد، ره توشه او به سوي دوزخ است. » (كليني، 1401ق، ج 5: 125: ح 7)
توبه بهنگام
توبه، يعني بازگشت به تعادل و سلامت. فرد خاطي تا زماني كه از رنج احساس گناه رهايي نيابد، به نيرويي قابل تبديل نمي شود و ممكن است دوباره به سوي ارتكاب و نافرماني كشيده شود. رهايي از احساس گناه هم تنها به زبان نيست، بلكه در بعد عاطفي به انزجار قلبي، و در بعد رفتاري به جبران با رفتارهاي شايسته يا همان اعمال صالح نيازمند است.
در آموزه هاي ديني، توبه، واجبي فوري است تا سمّ مُهلك گناه در جان و دل افراد نفوذ نكند و از آسيب هاي بعدي و پيشروي اين بيماري معنوي جلوگيري شود. در سخني از امام جواد عليه السلام در اين باره مي خوانيم: «تأخير التَّوبةِ اغْتِرارٌ، و طُولُ التّسْويفِ حَيرَةٌ؛ به تأخير افكندن توبه، فريب و غفلت است و طولاني شدن و امروز و فردا كردن، مايه حيرت و سرگشتگي. »(حرّاني، 1404ق: ٤٥٦)
قوانين دوستي
تفرّد به معناي تك روي، خودمحوري و زندگي فردي، آسيبي است كه با رشد رسانه هايي چون تلفن همراه دامن افراد را گرفته است. هر قدر، انسان ها از همديگر دورتر شوند و حس نوع دوستي و دگرخواهي در آنها كمرنگ تر شود، حال و روز نامناسب تري پيدا مي كنند؛ زيرا سرشت انسان ها بر تعامل و با هم بودن بنا نهاده شده است. توجه به رفتارهايي كه رنگ و بوي انسان دوستي در آنها بيشتر به مشام مي رسد، از سفارش هايي است كه در سيره و سخن خوبان مي توان فراوان ديد و شنيد.
در نمونه اي امام جواد عليه السلام، برخورداري از سلامت نفساني را در كنار نوع دوستي قرار مي دهد و چنين مي فرمايد: «ثلاثُ خِصالٍ تُجْتَلَبُ بهِنَّ المَحبَّةُ: الإنْصافُ في المُعاشَرَةِ، و المُواساةُ في الشِّدّةِ، و الانْطِواعُ و الرُّجوعُ إلي قَلبٍ سَليمٍ؛ سه ويژگي است كه به وسيله آنها جلب محبت مي شود: رعايت انصاف در معاشرت با ديگران، هم ياري ديگران در سختي، و برخورداري از قلبي سليم و مهربان. » (محمدي ري شهري، 1377، ج 2: 409: ح 3213)
آغاز خوب
داشتن برنامه براي انجام يك كار، قانوني است كه در مديريت پروژه ها به آن توجه مي شود. زماني كه از نامزد كاري، طرح و برنامه خواسته مي شود، گواه اين مطلب است كه وي درباره حوزه مسئوليتي كه قصد اداره آن را دارد، به خوبي انديشيده و از ورود و خروج مناسب به آن حيطه به خوبي باخبر است.
از سوي ديگر، آن گاه كه خشت اول يك كار كج نهاده شود، چنين كاري به سرمنزل مقصود نخواهد رسيد و بار كجي است كه منزل نهايي را تجربه نخواهد كرد. از ديدگاه روان شناسي نيز، داشتن طرح براي اجراي يك برنامه و حركت بر اساس نقشه از پيش تعيين شده، اعتماد به نفس مجري را افزايش مي دهد و توان او را در اجراي هر چه بهتر نقشه متمركز مي كند.
امام جواد عليه السلام به اين نياز چنين اشاره مي فرمايد: «مَن لَم يعْرِفِ المَوارِدَ أعْيتْهُ المَصادِرُ؛ هر كس نداند كاري را از كجا آغاز كند، از به سرانجام رساندن آن درمي ماند. » (مجلسي، 1403ق، ج ٧١: ٣٤٠: ح 13)
خوي ضد استكباري
بچه ها داشتند توي كوچه بازي مي كردند. از دور گرد و خاكي پيدا شد. مأمون بود كه داشت به شكار مي رفت. همه بچه ها فرار كردند. اما يكي شان سرجايش ايستاد. مأمون جلوتر آمد: تو چرا فرار نكردي؟
- فرار مال گناه كار است؛ من كه گناه كار نبودم. راه هم تنگ نيست كه من جلوي راه تورا گرفته باشم.
بيشتر نگاهش كرد. با تعجب پرسيد: تو كي هستي؟
- من محمدم، پسر علي بن موسي.
آموزش مدارا
به امام نامه نوشت و از پدر ناصبي اش شكايت كرد. پرسيد: با پدرم مدارا كنم يا رسوايش سازم؟ امام پاسخ داد: من برايت دعا مي كنم. با پدرت مدارا كن. مدارا بهتر از رسوايي است. با هر سختي، آساني اي هست. پس صبر كن. خدا ايمان تو را به ولايت زياد كند. ما و شما پيش خدا امانتيم. خدايي كه امانت هايش را از بين نمي برد.
ديگر پدرش با او بدرفتاري و مخالفت نكرد.
توصيف مرگ
از دوستان امام بود و حالا بيمار شده بود. حضرت به عيادتش رفت. گريه مي كرد و مي گفت از مرگ مي ترسد. امام فرمود: بنده خدا، از مرگ مي ترسي؛ چون نمي داني مرگ چيست. اگر بدنت پر از چرك و كثافت شده باشد و بداني كه شست و شو در حمام، همه اين چرك ها و زخم ها را از بين مي برد، حمام مي روي يا دوست داري با همان زخم ها و چرك ها باشي؟
بيمار پاسخ داد: خوب دوست دارم به حمام بروم و بدنم را بشويم.
- مرگ براي مؤمن همان حمام است و آخرين پاك سازي از آلودگي گناه. وقتي به سمت مرگ رفتي و از اين مرحله گذشتي، در حقيقت از همه اندوه ها و رنج ها آزاد شده اي و به سوي خوش حالي و شادي رو آورده اي.
با سخنان امام آرامش عجيبي به او دست داد.
آراستگي مؤمن
پرسيد: نظرتان درباره عطر زدن چيست؟
- پدرم علي بن موسي عليه السلام از آن استفاده مي كرد. فضل بن سهل به اين كار ايشان اعتراض كرد و پدرم فرمود: يوسف از زينت ها و زيورآلات دنيا استفاده مي كرد و چيزي از مقام نبوت و معنويتش كم نشد. سليمان هم با آن تاج و تخت و امكانات پادشاهي، پيامبر الهي بود. تمام حيوانات و جنّ و انس در اختيار او بودند، ولي ضربه و نقصي به نبوتش وارد نشد. خداوند در قرآن به پيامبر فرمود: اي پيامبر، به مردم بگو چه كسي زينت هاي الهي را حرام كرده است؟ بگو اي محمد، خدا چيزهاي خوب را براي بندگان مؤمن و مخلصش قرار داده تا در زندگي دنيا از آن بهره مند شوند.
ملاك پذيرفتن خواستگار
علي بن اسباط به امام نامه نوشت و گفت كه شخص مناسبي براي همسري دخترانش سراغ ندارد. امام برايش نوشت: مي دانم كه درباره دخترانت چه مي گويي. نگراني؛ زيرا كسي مثل خودت براي آنها سراغ نداري. خدا تو را رحمت كند! رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: هرگاه كسي به خواستگاري دختران شما آمد كه از اخلاق و دينش راضي بوديد، به او زن بدهيد كه اگر اين كار را نكنيد، فتنه و فساد بزرگي روي زمين به وجود مي آيد.
نامه امام به دستش رسيد و ديگر مثل قبل نگران و سخت گير نبود.
پرواز سوي بهشت
معتصم ظرف پر از انگور را به امّ فضل داد. قرار بود او كار را يكسره كند. امّ فضل از قصر بيرون آمد و به خانه رفت. ظرف را گذاشت جلوي امام. تعارف كرد. امام نگاهي به همسرش انداخت، خوشه اي انگور برداشت و شروع به خوردن كرد.
امام از درد به خودش مي پيچيد؛ انگور مسموم اثر خودش را گذاشت. امّ فضل ترسيده بود. ايستاده بود يك گوشه اتاق و او را نگاه مي كرد. امام گفت: سزاي كارت را مي بيني. به خدا سوگند! به بلايي مبتلا مي شوي كه درماني ندارد.
از نفرين امام عصباني شد. در را به رويش بست تا كسي نتواند به او كمك كند. امام با لب تشنه شهيد شد.
تا سه روز بوي عطر كوچه هاي بغداد را پر كرده بود. مردم هر روز يك دسته پرنده سفيد را مي ديدند كه بالاي خانه امام پرواز مي كنند و بال هاي خود را باز مي كنند و روي بام سايه مي اندازند. خانه امام كه رفتند، پيكر پاك آن حضرت را روي بام پيدا كردند.

 
منبع/نویسنده:
پایگاه اطلاع رسانی حوزه
 
تاریخ: ۱۱/۰۵/۱۳۹۸   بازدید: ۱۱۹

نظرات کاربران

نظر شما:
نام: *
ایمیل:
متن: *

(۳۰۰ کاراکتر)