روابط عمومی دانشگاه شیراز
یکشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۸
آيا انصراف كانون از حضور در نمايشگاه كتاب بلونيا عجيب بود؟
 
رئيس انجمن تصويرگران معتقد است: كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان سال ها پناهگاه نويسندگان و تصويرگران ايراني بوده و با انصراف از حضور در نمايشگاه كتاب بلونيا، پايگاه مهمي را در سطح بين المللي از دست مي دهد.
خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، خبر كوتاه و شوك برانگيز بود. انصراف كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان به عنوان بزرگ ترين نهاد ملي مرتبط با ادبيات و هنر كودكان و نوجوانان از شركت در نمايشگاهي كه دقيقاً مختص به همين گروه سني است. كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان پس از 50 سال حضور در نمايشگاه كتاب كودك بلونيا به عنوان مهمترين رويداد جهاني در عرصه كتاب كودك و نوجوان و تصويرگري، به دليل آنچه كه از آن به عنوان مشكلات مالي ياد شده است، از حضور در دور آتي اين رويداد كه در فروردين ماه سال آينده در كشور ايتاليا برگزار مي شود، انصراف داده است. اين درحالي است كه اين نهاد ملي در سال هاي گذشته به طور سالانه در پنج رويداد فرهنگي عرصه كتاب شامل نمايشگاه هاي كتاب بولونيا، فرانكفورت، توكيو و ... حضور پيدا مي كرد و در بين اين نمايشگاه هاي بزرگ، نمايشگاه كتاب كودك بلونيا بزرگ ترين نمايشگاه تخصصي در حوزه كتاب كودك و نوجوان است كه كانون از حضور در آن انصراف داده و در حال برنامه ريزي براي شركت در نمايشگاه كتاب فرانكفورت 2019 است كه بنابر نظر كارشناسان بيشتر از جنبه سياسي مورد توجه بوده و تمركز آن بيشتر روي كتاب بزرگسال و عمومي است تا حوزه كودك و نوجوان.

مجبور شديم از حضور در نمايشگاه بلونيا انصراف دهيم و براي نمايشگاه فرانكفورت آماده شويم
حامد رهنما، مديركل روابط عمومي و امور بين الملل كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان در اين باره توضيح مي دهد: يكي از دغدغه هاي جدي كانون پرورش فكري در همه حوزه هاي فعاليتش، شركت در جشنواره ها و نمايشگاه هاي داخلي و خارجي است. براين اساس حضور در نمايشگاه كتاب بلونيا نيز جزء برنامه هاي ما بود كه متاسفانه به دليل مشكلات مالي كه در سال جاري با آن روبه رو بوديم، كنسل شد و نمي توان گفت كه كانون برنامه اي براي حضور در نمايشگاه بلونيا 2019 نداشته است. واقعيت اين است كه شرايط مالي ما با سال گذشته كاملا متفاوت است و مشكلات مالي به طور جدي در روند كار كانون پرورش فكري تاثير گذاشته است اما تا به حال سعي كرديم خودمان را حفظ كنيم و به طور مثال در نمايشگاه كتاب فرانكفورت 2018 هم شركت كرديم علي رغم اينكه بسياري از ناشراني كه قبلا در اين نمايشگاه شركت مي كردند، نتوانستند حضور يابند. براين اساس از حضور در نمايشگاه كتاب بلونيا انصراف داديم ولي در حال برنامه ريزي براي حضور در نمايشگاه كتاب فرانكفورت هستيم.

وي در پاسخ به اين سوال كه يكي از رسالت هاي اصلي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان، كتاب كودك و نوجوان است و اگر قرار باشد به دليل مشكلات مالي يك نمايشگاه را انتخاب كند، اولويت با نمايشگاه كتاب بلونيا است نه فرانكفورت؛ گفت: بله درست است، اما ما مجبور به اين كار شديم چون نمايشگاه كتاب لونيا در ابتداي سال 1398 برگزار مي شود و ما مجبور بوديم كل هزينه ها را تا پايان سال 1397 پرداخت كنيم و از سويي به خاطر مشكلات مالي هنوز هزينه نمايشگاه كتاب بلونيا 2018 را پرداخت نكرده ايم و امسال قرار بود هزينه دو سال را با هم پرداخت كنيم. اين مساله در توان كانون نبود و از رفتن انصراف داديم اما براي شركت در نمايشگاه كتاب بلونيا 2020 بايد در سال آينده هزينه دوره قبل را پرداخت كنيم. اين درحالي ست كه نمايشگاه كتاب فرانكفورت 2019 در نيمه دوم سال آينده برگزار مي شود و تامين هزينه هايش هم سال 1398 انجام مي شود كه براي ما ميسرتر است.


رهنما در پاسخ به اين سوال كه با اين وجود چرا كانون در نمايشگاه ها و جشنواره هاي ديگر بين المللي مانند جشنواره فيلم برلين شركت كرده است، گفت: سازوكار پرداخت هزينه هاي موارد مختلف از قبيل غرفه، رفت و آمد و دستمزد ها در جشنواره فيلم با نمايشگاه كتاب فرق مي كند؛ بخشي از هزينه هاي ما در بخش فيلم از طريق پخش كننده هاي فيلم هايمان در خارج از كشور تامين مي شود اما در نمايشگاه كتاب اين گونه نيست.

باتوجه به اينكه كانون پرورش فكري مهم ترين نهاد ملي مطرح در حوزه كودك و نوجوان است و فعاليت هاي آن براي بسياري از پديدآورندگان كتاب كودكي كه انتظار دارند آثارشان از سوي كانون در نمايشگاه هاي بين المللي كتاب كودك، به ويژه نمايشگاه بلونيا، مطرح و معرفي شود، داراي اهميت است، به سراغ چند نفر از نويسندگان، مترجمان و تصويرگران كشورمان رفتيم و نظر آن ها را درباره اين تصميم مسئولان كانون جويا شديم.

كانون با انصراف از نمايشگاه بلونيا پايگاه مهمي را در سطح بين المللي از دست داد
علي بوذري، رئيس انجمن تصويرگران ايران، در اين باره مي گويد: كانون از نخستين ناشراني است كه حتي از زمان قبل از انقلاب اسلامي محصولات و كتاب هاي ايراني را در نمايشگاه هاي كتاب در كشورهاي ديگر به نمايش مي گذاشته است. اين ناشر حتي در زمان جنگ ايران و عراق هم پرچم دار هنر و ادبيات ايران بوده و در تمام اين سال ها به عنوان پناهگاهي براي نويسندگان و تصويرگران ايراني به شمار مي رفته است. پنجاه سال است كه غرفه كانون در نمايشگاه بولونيا جابه جا نشده و مي توان گفت كه نه تنها به عنوان يك ناشر در نمايشگاه شركت مي كرده، بلكه پاتوقي براي نويسندگان و تصويرگران ايراني حاضر در نمايشگاه نيز بوده است. چندي پيش به سندي برخورد كردم كه نمايشگاه كتاب كودك بلونيا از كانون پرورش فكري كودكان و نوجوان براي ارايه آثار پديدآورندگان ايراني در اين نمايشگاه از اين نهاد تشكر كرده بود.


مسئله فقط شركت نكردن يك ناشر نيست!
اين تصويرگر مي افزايد: مسئله فقط شركت نكردن يك ناشر نيست. مسئله شركت نكردن يك نهاد ملي است. همه نويسنده ها و تصويرگران چه اثري در كانون منتشر كرده باشند و چه اثري در اين انتشارات نداشته باشند، به خاطر فعاليت هاي تاثيرگذار و پيشرو و خاطره انگيز، به اين نهاد، تعلق خاطر دارند و به عنوان يك نهاد حامي نگاهش مي كنند. به همين دليل اين خبر براي همه دوستداران ادبيات و هنر كودك و نوجوان يك شوك بزرگ بود. از آن عجيب تر اينكه نمايشگاه بولونيا مهم ترين نمايشگاه تخصصي كودك و نوجوان در سطح جهاني است و تمام ناشران فعال در اين حوزه در آن شركت مي كنند. كانون با انصراف خود، پايگاه مهمي را در سطح بين المللي از دست داده است. حتي اگر تصميم بگيرد براي صرفه جويي در امور مالي فقط در يك نمايشگاه كتاب شركت كند، آن نمايشگاه، نمايشگاه كتاب كودك بلونيا است؛ چرا كه اين نمايشگاه به صورت تخصصي به كودكان و نوجوانان مي پردازد.

كانون در نمايشگاه كتاب بلونيا ويترين بسيار كوچكي بوده است
محبوبه نجف خاني، مترجم كتاب هاي كودك و نوجوان، نيز در اين باره مي گويد: از شنيدن خبر تعجب نكردم چون عادت كرده ايم كه هروقت بخواهند در چيزي صرفه جويي كنند اول سراغ مسائل فرهنگي مي روند، به خصوص مسائل فرهنگي در حوزه كودك و نوجوان؛ چون هيچ وقت آن را جدي نمي گيرند. من يك سال با هزينه شخصي خودم به نمايشگاه بولونيا رفتم و با اين واقعيت روبه رو شدم كه همه ناشران دنيا به اين دليل در نمايشگاه شركت مي كنند كه بتوانند رايت كتاب هايشان را بفروشند و از ناشران ديگر رايت بخرند، اما وقتي ما به كنوانسيون برن نپيوسته ايم و كپي رايت را قبول نداريم، ديگران به راحتي تصميم مي گيرند كه كتاب هاي ما را نخرند. درست است كه كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان براي انتشار كتاب هاي غير فارسي رايت آن ها را مي خرد اما به ناشران ساير كشورها رايت نمي فروشد و همين مسئله مشكل كمي نيست! ناشران ساير كشورها هم مي توانند مثل ما دست بر كتاب مورد علاقه شان بگذارند و بدون پرداخت حق و حقوقي آن را منتشر كنند. هرچند معمولاً جوانمردانه تر رفتار مي كنند و يا به صورت كلي قيد كتاب را مي زنند يا وارد گفت وگو مي شوند.


اين داور جايزه كتاب سال در ادامه پيشنهاد داد: به نظر من بهتر است نهادهايي مثل انجمن نويسندگان كودك و نوجوان يا نهادهاي مشابه بازخوردي از پنجاه سال حضور كانون در نمايشگاه بولونيا بگيرند و ببينند چه اثري داشته است. چرا كه اگرچه كانون ويتريني از ادبيات كودك و نوجوان ايران است، در تمام اين سال ها فقط به ارائه كتاب هاي خودش پرداخته و در واقع مي توان گفت ويترين بسيار كوچكي بوده است.

بايد يك شوراي هماهنگي، دست به حركت هاي ملي بزند
عباس جهانگيريان، نويسنده و پژوهشگر، نيز در اين باره مي گويد: بعد از شنيدن اين خبر با مدير امور بين الملل كانون صحبت كردم تا از راست يا دروغ بودن خبر مطمئن شوم. ايشان خبر را تأييد كردند و دليلش را هم كاهش بعضي هزينه هاي كانون اعلام كردند. من فكر مي كنم احتمالاً در گذشته گروه چندين نفره اي به اين نمايشگاه اعزام مي شدند و هزينه هاي زيادي روي دوش كانون مي گذاشتند در حالي كه كانون مي تواند حتي با يك يا دو نفر تأثيرگذار در نمايشگاه بولونيا يا هر نمايشگاه ديگري شركت كرده و نماينده كشورمان باشد. اينكه مي گويم دو نفر تأثيرگذار به اين علت است كه به عنوان مثال زماني وزارت ارشاد به جاي اينكه تئاتري ها را به ITI بفرستد، مديران و كارگزاران دولتي را مي فرستاد كه معمولاٌ هم دست آوردي برايش نداشتند. كانون در حال حاضر شناخته شده ترين نهاد ايراني است. به همين دليل انتظار مي رود كه در فراي مرزها حضورش را پررنگ تر كند.

اين نويسنده مي افزايد: در سال هاي اخير، چند روزي در ايران با دو شخص غير ايراني، كه يكي از آن ها نويسنده اي از سوئد و ديگري رئيس آكادمي فرهنگ و هنر و علوم ارمنستان بود، همراه بودم. هر دو را به كانون بردم و اين نهاد را به آن ها معرفي كردم. هر دو اظهار كردند كه در هيچ كجاي دنيا چنين تشكيلاتي وجود ندارد كه يك سازمان سراسري براي ادبيات و هنر و فيلم كودكان و نوجوانان فعاليت كند. اما نكته عجيب اين بود كه هيچ يك از پيش با كانون آشنايي نداشتند. در واقع كانون در معرفي خودش به آن طرف مرزها كوتاهي كرده است، در نمايش آثارش هم همينطور. به عنوان مثال نامزدهاي جايزه هاي آستريد ليندگرن يا هانس كريستين اندرسن هرچه كارهاي ترجمه شده بيشتري داشته باشند احتمال برنده شدنشان بيشتر است اما در واقعيت شاهد چنين چيزي نيستيم. اين در حالي است كه تجربه ثابت كرده است آثار ايراني زماني كه در ساير نقاط دنيا ترجمه مي شوند با استقبال روبه رو مي شوند، مانند آثار هوشنگ مرادي كرماني. پس چرا وقتي چنين ظرفيتي وجود دارد، حضورمان را كم مي كنيم؟


همه ما منافع مشترك داريم و نبايد راهكارهاي سوا در پيش بگيريم
به گفته جهانگيريان، بايد حواسمان باشد كه كانون را در تقابل با خودمان نگيريم تا ماجرا ستيزه جويانه شود. بايد كانون را كمك كنيم، تعامل داشته باشيم و با دليل و مدرك ثابت كنيم كه اين نهاد نبايد از شركت در چنين رويدادي انصراف بدهد. كانون رزومه بين المللي ندارد و جلوه رزومه بين المللي در همين نمايشگاه ها و جشنواره ها ديده مي شود. اگر بخواهد خودش را حذف كرده يا فقط محدود به مرزهاي ايران كند با توقع نويسنده ها و هنرمندان در تضاد است.

اين نويسنده در ادامه بيان مي كند: در ديداري كه با مديرعامل كانون داشتم، مطرح كردم كه خوب است كانون با نهادهايي مثل شوراي كتاب كودك، انجمن نويسندگان كودك و نوجوان، مؤسسه پژوهشي تاريخ ادبيات كودكان و دانشگاه شيراز همكاري داشته باشد. اين جزاير جدا باعث شده نتوانيم براي رشد ادبيات و هنر كودك و نوجوان كاري بكنيم. خوب است كه يك شوراي هماهنگي بين اين چند نهاد شكل بگيرد و حركت هاي جمعي و ملي بكند و معرفي نامزدها به جوايز بين المللي، شركت در رويدادهاي بين المللي و... با نظر اين شورا باشد. چراكه ما همه منافع مشترك داريم و نبايد راهكارهاي سوا در پيش بگيريم.


نمايشگاه كتاب كودك بلونيا، بزرگ ترين و مهم ترين نمايشگاهي است كه در سطح بين المللي در حوزه كتاب كودك و نوجوان برگزار مي شود و در شرايطي كه ما ادعاي گفتمان فرهنگي، برقراري ارتباط هاي گسترده فرهنگي با ساير كشورها و مخصوصا توجه به بخش كودك و نوجوان داريم قطعا حضور ناشران، نهادهاي ملي و مدني در اين نمايشگاه سبب معرفي هرچه بيشتر صنعت نشر، پديدآورندگان و دست اندركاران كتاب كودك ايران به جهان مي شود و شايسته است تدابيري انديشيده شود تا شاهد حضور چشمگيرتر ايران در اين نمايشگاه باشيم.

كد مطلب: 273062
منبع خبر:
كتاب ايران
 
تاریخ: ۲۱/۱۲/۱۳۹۷