روابط عمومی دانشگاه شیراز
پنج شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۸
تصوير پيشرفت دانشگاههاي ايراني در آينه رتبه بندي هاي جهاني
 
نظام هاي رتبه بندي دنيا با شاخص هاي مورد نظر خود عملكرد دانشگاه هاي دنيا را ارزيابي مي كنند و تصوير دانشگاه هاي ايران در آينه رتبه بندي ها نشان از رشد و درخشش در ميان برترين هاي جهان دارد.
تصوير پيشرفت دانشگاههاي ايراني در آينه رتبه بندي هاي جهاني

به گزارش فرهنگ امروز به نقل از مهر؛ ارزيابي دانشگاه هاي دنيا از سوي نظام هاي رتبه بندي جهاني امري است كه در دستور كار اين نظام ها قرار گرفته است و با بررسي شاخص هاي متعددي از جمله آموزش، پژوهش، اشتغال، حركت در مرزهاي دانش سعي شده است تصويري از بهترين دانشگاه ها ارائه شود تا دانشجويان به عنوان ذي نفع و دانشگاه ها به عنوان نهادهاي مؤثر عملكرد خود را با سايرين مقايسه و ارزيابي كنند.

در اين ميان دانشگاه هاي كشورمان در يك دهه گذشته با رشد قابل توجهي در شاخص هاي متعدد مواجه شده اند به طوري كه به رتبه بندي هاي مشهور دنيا راه پيدا كرده اند و در مقايسه با دانشگاه هايي هم سطح خود در سطح منطقه از شرايط خوبي در اين نظام هاي رتبه بندي برخوردارند.

تأكيدات رهبري درباره پيشرفت دانشگاهها در رتبه بنديهاي جهاني

رشد دانشگاه هاي ايراني در برترين نظام هاي رتبه بندي دنيا تا اندازه اي چشمگير بوده است كه رهبر معظم انقلاب در ديدار جمعي از استادان، نخبگان و پژوهشگران دانشگاه ها با ايشان در 8 خرداد 98 بر اين موضوع تاكيد كردند و يادآور شدند: امروز دانشگاه به معناي واقعي كلمه پيشرفت كرده. به اذعان مراكز رتبه بندي بين المللي جهاني، تعداد زياد و قابل توجهي از دانشگاه هاي ما جزو دانشگاه هاي برجسته دنيا محسوب مي شوند. ما امروز چهارده ميليون دانش آموخته دانشگاه ها داريم در كشور؛ چهارده ميليون رقم خيلي بالايي است! همين الان پنج درصد بلكه اندكي بيشتر از پنج درصد كل جمعيت كشور، دانشجو داريم كه در دانشگاه ها مشغول تحصيلند؛ رقم بالايي است.»

ايشان همچنين در اين ديدار به پروژه 2040 دانشگاه استنفورد اشاره و تأكيد كردند: «الان در دنيا دارد روي اين كار مي شود؛ پول خرج مي كنند، برنامه ريزي مي كنند؛ يك نمونه اش اين برنامه 2040 دانشگاه استنفورد است درباره ايران در سال 2040 و زير سوال بردن پيشرفت هاي علمي كشور و كارهاي مهم دانشگاهي كشور است.»

مقام معظم رهبري همچنين موضوع ارزيابي و رتبه بندي دانشگاه ها را نكته بسيار مهمي برشمردند و خطاب به دستگاه هاي مديريتي آموزش عالي وزارت علوم و وزارت بهداشت و شوراي عالي انقلاب فرهنگي و دستگاه هاي گوناگون مديريتي تاكيد كردند: «بايستي ما دانشگاه هايمان را هم ارزيابي كنيم -البتّه ارزيابي هاي بين المللي وجود دارد و آن هم به جاي خودش ايرادي ندارد لكن خيلي از ارزيابي هاي بين المللي دانشگاه ها ناظر به شرايط و امكانات و سنت هاي بومي و داخلي ما نيست؛ يك چيزهايي را به عنوان مزيّت و امتياز دخيل مي كنند كه ممكن است ما آنها را به عنوان امتياز قبول نداشته باشيم.

خودمان در داخل بايستي رده بندي كنيم، امتيازدهي كنيم، مزيت هاي دانشگاه ها را مشخص بكنيم -البته يكي از اين مزيت ها جنبه هاي فرهنگي است كه بعد يك اشاره اي خواهم كرد- تا معلوم بشود و اين، رقابت مثبت بين دانشگاه ها را شكل بدهد- هم رتبه بندي و هم ارزيابي كنيم؛ مثلاً فرض بفرمائيد بگوييم كار اين دانشگاه رتبه بالايي داشته، پيشرفت خوبي داشته، به دانشگاه ها نمره بدهيم؛ اين از جمله كارهايي است كه در مديريت هاي آموزش عالي به نظر من لازم است انجام بگيرد و در ارتقا كيفيت و شكل گيري فضاي رقابتي هم اثر مي گذارد.»

با توجه به تأكيدات اخير رهبري درباره مباحث مربوط به رتبه بندي دانشگاه ها و هشدار درباره پروژه 2040، برآن شديم وضعيت دانشگاه هاي ايراني در دو سال ميلادي 2018 و 2019 در چهار نظام معتبر جهاني «شانگهاي»، «كيو اس (QS)»، « تايمز» و «لايدن» را مرور كنيم. با مقايسه اجمالي اين 2 سال مشخص است كه تعداد دانشگاه هاي ايران به طور قابل توجهي نسبت به گذشته افزايش يافته است.

رتبه دانشگاه هاي ايران در رتبه بندي جهاني «كيو اس» در سال 2019

پايگاه رتبه بندي كيو.اس يكي از معتبرترين نظام هاي رتبه بندي بين المللي است كه توسط مؤسسه كاكارلي سيموندز انگلستان دانشگاه هاي دنيا را رتبه بندي مي كند. نتايج رتبه بندي سال 2019 كيو اس نشان از حضور 6 دانشگاه ايراني در جمع برترين ها مي دهد.

دانشگاه صنعتي شريف با رتبه 432، دانشگاه صنعتي اميركبير با رتبه 498، دانشگاه علم و صنعت ايران با رتبه 650-601، دانشگاه تهران با رتبه 750-701 و دانشگاه هاي شهيد بهشتي و دانشگاه شيراز با رتبه 1000-801 هستند. دانشگاه شيراز اولين حضور خود را در رتبه بندي جهاني كيو اس در سال 2019 تجربه مي كند. همچنين دو دانشگاه صنعتي شريف و صنعتي اميركبير داراي رشد رتبه نسبت به سال گذشته بوده اند.

عملكرد دانشگاه هاي كشور در رتبه بندي جهاني كيو اس در 2 سال 2018 و 2019 در جدول زير نشان داده شده است:

نام دانشگاه رتبه در سال 2019 رتبه در سال 2018
دانشگاه صنعتي شريف 432 480-471
دانشگاه صنعتي اميركبير 498 600-551
دانشگاه علم و صنعت ايران 650-601 550-501
دانشگاه تهران 750-701 650-601
دانشگاه شهيد بهشتي 1000-801 1000-801
دانشگاه شيراز 1000-801 -
نظام رتبه بندي كيواس همچنين رتبه بندي موضوعي را بر اساس چهار شاخص بررسي شهرت دانشگاه، ارزيابي كارفرمايان، تعداد استنادها به ازاي هر مقاله و h-index و در 48 حوزه موضوعي در قالب 5 حيطه كلي علوم طبيعي؛ مهندسي و فناوري؛ علوم زيستي و پزشكي؛ علوم اجتماعي و هنر و علوم انساني انجام داده است.

دانشگاه هاي ايران در سه حيطه مهندسي- فناوري، علوم زيستي-پزشكي و علوم طبيعي داراي رتبه در بين دانشگاه هاي برتر دنيا شده اند. عملكرد دانشگاه هاي ايران وقتي قابل توجه است كه مشاهده مي كنيم در سال 2016 تنها دانشگاه علوم پزشكي تهران تنها دانشگاه از ايران بود كه در حوزه موضوعي پزشكي با رتبه 300-251 قرار داشت.

حضور دانشگاه هاي ايران در سال 2017 از يك حوزه به 8 حوزه موضوعي و در سال 2018، حضور دانشگاه هاي برتر كشور در رتبه بندي موضوعي به 9 حوزه موضوعي ارتقا يافت. ايران در رتبه بندي موضوعي 2019 كيو اس در 13 حوزه موضوعي حضور دارد كه رشد چشمگيري نسبت به سال گذشته را نشان مي دهد.

براي اولين بار؛ حضور 26 دانشگاه ايراني در فهرست نظام رتبه بندي لايدن

نظام رتبه بندي لايدن يكي از نظام هاي معتبر ارزيابي دانشگاهي است كه هر ساله دانشگاه هاي برتر دنيا را بر اساس در 20 شاخص در قالب 4 معيار كلي مرجعيت علمي، همكاري علمي، دسترسي آزاد به انتشارات و تنوع جنسيتي مورد رتبه بندي قرار مي دهد.

در اين رتبه بندي از توليدات علمي دانشگاه ها در سال هاي 2014 الي 2017 از پايگاه اطلاعاتي Web of Science استفاده شده است.

در رتبه بندي سال 2019 لايدن، ايران داراي 26 دانشگاه است. اين در حالي است كه در سال 2018 تعداد 23 دانشگاه از كشورمان در اين رتبه بندي حضور داشتند. تعداد دانشگاه هاي ايراني حاضر در اين رتبه بندي از تعداد پنج دانشگاه در سال 2013 به 18 دانشگاه در سال 2017 رسيده است.

جدول زير خلاصه عملكرد دانشگاه هاي ايراني را در 2 سال 2018 و 2019 در لايدن در حيطه مرجعيت علمي به تصوير كشيده شده است:

نام دانشگاه ها به ترتيب در حيطه مرجعيت علمي در سال 2019 1. تهران، 2. صنعتي اميركبير، 3. علوم پزشكي تهران، 4. تربيت مدرس، 5. صنعتي شريف، 6. صنعتي اصفهان، 7. علم و صنعت ايران، 8. فردوسي مشهد، 9. شيراز، 10. تبريز، 11. علوم پزشكي شهيد بهشتي، 12. شهيد بهشتي، 13. دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران، 14. صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي، 15. اصفهان، 16. علوم پزشكي تبريز، 17. گيلان، 18. كاشان، 19. علوم پزشكي شيراز، 20. علوم پزشكي مشهد، 21. علوم پزشكي اصفهان، 22. شهيد باهنر كرمان، 23. بوعلي سينا، 24. رازي، 25. سمنان، 26. پيام نور
نام دانشگاه ها به ترتيب در حيطه مرجعيت علمي در سال 2018 1. تهران، 2. صنعتي اميركبير، 3. علوم پزشكي تهران، 4. صنعتي شريف، 5. تربيت مدرس، 6. صنعتي اصفهان، 7. علم و صنعت ايران، 8. فردوسي مشهد، 9. شيراز، 10. تبريز، 11. علوم پزشكي شهيد بهشتي، 12. دانشگاه آزاد اسلامي علوم و تحقيقات تهران، 13. شهيد بهشتي، 14. صنعتي خواجه نصير، 15. اصفهان، 16. گيلان، 17. كاشان، 18. علوم پزشكي اصفهان، 19. علوم پزشكي شيراز، 20. علوم پزشكي تبريز، 21. علوم پزشكي مشهد، 22. بوعلي سينا، 23. شهيد باهنر كرمان

13 دانشگاه ايراني در جمع هزار دانشگاه برتر دنيا در رتبه بندي شانگهاي

رتبه بندي شانگهاي يكي از معتبرترين رتبه بندي هاي جهاني است كه نتايج آن توسط دانشگاه شانگهاي ژيائوتنگ منتشر مي شود. رتبه بندي منتشر شده در سال 2018 شانگهاي 1000 دانشگاه برتر جهان را پوشش مي دهد.

شانگهاي يكي از سه نظام معتبر رتبه بندي در سطح بين المللي است. كيفيت آموزش، كيفيت اعضاي هيأت علمي، برونداد پژوهشي و عملكرد سرانه چهار معيار به كار برده شده در نظام رتبه بندي شانگهاي است كه توسط شش شاخص ارزيابي مي شوند.

منابع گردآوري داده در اين رتبه بندي شامل وب سايت هاي جوايز نوبل، مدال فيلدز، پايگاه هاي اطلاعاتي و اطلاعات آماري دولتي است. اطلاعات پژوهشي دانشگاه ها نيز از پايگاه استنادي ISI استخراج مي شود.

در رتبه بندي جهاني شانگهاي سال 2018، ايران با 13 دانشگاه در جمع هزار دانشگاه برتر دنيا حضور دارد اين در حالي است كه در سال 2017 تعداد دانشگاه هاي ايران در اين نظام رتبه بندي 8 مورد بود و شاهد رشد بيش از 60 درصدي اين حضور نسبت به سال قبل هستيم.

جدول عملكرد دانشگاه هاي كشور در رتبه بندي شانگهاي 2018

نام دانشگاه رتبه در سال 2018 شانگهاي
دانشگاه تهران 400-301
دانشگاه صنعتي اميركبير 500-401
دانشگاه صنعتي شريف 600-501
دانشگاه علوم پزشكي تهران 600-501
دانشگاه علم و صنعت ايران 700-601
دانشگاه تربيت مدرس 700-601
دانشگاه صنعتي نوشيرواني بابل 800-701
دانشگاه صنعتي اصفهان 800-701
دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي 800-701
دانشگاه فردوسي مشهد، 900-801
دانشگاه شيراز 900-801
دانشگاه تبريز 900-801
دانشگاه علوم پزشكي ايران 1000-901
نظام رتبه بندي شانگهاي در سال 2018 ميلادي براي دومين سال، رتبه بندي موضوعي دانشگاه هاي برتر دنيا را در 54 رشته در قالب 5 حوزه كلي شامل حوزه مهندسي (22 رشته)، حوزه علوم پايه (8 رشته)، حوزه علوم زيستي (4 رشته)، حوزه علوم پزشكي (6 رشته) و حوزه علوم اجتماعي (14 رشته) منتشر كرد.

تنها دانشگاه هايي مي توانستند در اين حوزه ها مورد ارزيابي قرار گيرند كه از حداقل تعداد توليدات علمي در بازه زماني 2016-2012 در پايگاه وب آو ساينس برخودار بودند.

به اين ترتيب در رتبه بندي سال 2018 موضوعي شانگهاي در حوزه علوم پايه شاهد حضور دانشگاه هاي برتر كشور در 5 رشته، در حوزه مهندسي ايران در 19 رشته، در حوزه علوم زيستي شاهد حضور دانشگاه هاي برتر كشور در 2 رشته علوم كشاورزي و علوم دامپزشكي، در حوزه علوم پزشكي دانشگاه هاي برتر كشور در 5 رشته پزشكي باليني، سلامت عمومي، دندانپزشكي و علوم دهاني، پرستاري و داروسازي و در حوزه علوم اجتماعي دانشگاه هاي برتر كشور در 2 رشته اقتصاد و مديريت در جمع برترين دانشگاه هاي دنيا قرار دارند.

2019 سال اوج دانشگاه هاي ايراني در نظام رتبه بندي تايمز

پايگاه رتبه بندي تايمز يكي از معتبرترين نظام هاي رتبه بندي در سطح بين المللي است كه دانشگاه هاي دنيا را در 13 شاخص در قالب 5 معيار آموزش (25 درصد)، پژوهش (30 درصد)، استنادات (30 درصد)، درآمد صنعتي (7.5 درصد) و وجهه بين المللي (7.5 درصد) رتبه بندي مي كند.

در رتبه بندي سال 2019 از جمهوري اسلامي ايران تعداد 29 دانشگاه حضور دارد و نسبت به سال قبل آن با رشد قابل توجه مواجه شده است. در سال 2019 ايران گوي سبقت را از تركيه ربوده است و با 29 دانشگاه نسبت به تركيه كه 23 دانشگاه در رتبه بندي حاضر دارد پيشي گرفته است، اين در حالي است كه در سال 2018 جايگاه ايران به لحاظ تعداد دانشگاه برتر، بعد از كشور تركيه كشورهاي اسلامي در منطقه قرار گرفته بود.

جدول رتبه دانشگاه هاي ايراني در تايمز 2019

رديف نام دانشگاه رتبه در سال 2019
1 دانشگاه صنعتي نوشيرواني 351–400
2 دانشگاه صنعتي اميركبير 501–600
3 دانشگاه كاشان 501–600
4 دانشگاه علم و صنعت ايران 601–800
5 دانشگاه صنعتي اصفهان 601–800
6 دانشگاه علوم پزشكي مشهد 601–800
7 دانشگاه صنعتي شريف 601–800
8 دانشگاه صنعتي شيراز 601–800
9 دانشگاه تبريز 601–800
10 دانشگاه تهران 601–800
11 دانشگاه علوم پزشكي تهران 601–800
12 دانشگاه شهيد مدني آذربايجان 801–1000
13 دانشگاه فردوسي مشهد 801–1000
14 دانشگاه گيلان 801–1000
15 دانشگاه علوم پزشكي ايران 801–1000
16 دانشگاه اصفهان 801–1000
17 دانشگاه صنعتي خواجه نصير 801–1000
18 دانشگاه مازندران 801–1000
19 دانشگاه شهيد بهشتي 801–1000
20 دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي 801–1000
21 دانشگاه شيراز 801–1000
22 دانشگاه الزهرا 1001+
23 دانشگاه بيرجند 1001+
24 دانشگاه خوارزمي 1001+
25 دانشگاه شهيد باهنر كرمان 1001+
26 دانشگاه صنعتي شاهرود 1001+
27 دانشگاه اروميه 1001+
28 دانشگاه يزد 1001+
29 دانشگاه زنجان 1001+
تعداد دانشگاه هاي ايراني در رتبه بندي تايمز از 18 دانشگاه در سال 2018 به 29 دانشگاه در سال 2019 رسيده است كه نشان از رشد قابل توجه آن است. اين در حالي است كه در سال 2015 تنها 2 دانشگاه در اين رتبه بندي قرار داشتند و به ترتيب در سال 2016 تعداد 8 دانشگاه و در سال 2017 تعداد 13 دانشگاه از جمهوري اسلامي ايران در اين رتبه بندي قرار گرفتند.

رتبه بندي جهاني تايمز همچنين به ارزيابي و سنجش دانشگاه ها در 11 حوزه موضوعي نيز مي پردازد. در سال 2019 از ميان 11 حوزه موضوعي رتبه بندي تايمز دانشگاه هاي ايران توانستند در 9 حوزه موضوعي پزشكي، علوم فيزيكي، هنر و علوم انساني، علوم اجتماعي، اقتصاد و تجارت، علوم زيستي، آموزش، علوم كامپيوتري و مهندسي و فناوري در بين دانشگاه هاي برتر جهان قرار گيرند.

در حوزه علوم اجتماعي يك دانشگاه، در حوزه اقتصاد و تجارت 2 دانشگاه، در حوزه پزشكي 5 دانشگاه، در حوزه علوم زيستي 11 دانشگاه، در حوزه علوم فيزيكي 24 دانشگاه، در حوزه علوم كامپيوتري 9 دانشگاه، در حوزه موضوعي مهندسي و فناوري 23 دانشگاه از ايران در ميان بهترين دانشگاه هاي دنيا قرار گرفتند.

به گزارش مهر، اين نظام هاي رتبه بندي به عنوان چهار نظام اصلي رتبه بندي تصويري روشن از وضعيت رشد دانشگاه هاي كشور در شاخص هاي مشهور بين المللي و وضعيت دانشگاه هاي ايراني در ميان برترين هاي دنيا مي دهند. تصويري با چراغي روشن كه نشانگر عزم دانشگاه هاي ايراني براي فتح قله هاي بالاتر علم و دانش هستند.
منبع خبر:
فرهنگ امروز
 
تاریخ: ۱۸/۰۳/۱۳۹۸