روابط عمومی دانشگاه شیراز
سه شنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۸
استقرار صنايع در كلانشهرها
 
همشهري آنلاين: وب سايت شركت شهرك هاي صنعتي استان تهران اعلام كرده، 19 شهرك صنعتي و ناحيه صنعتي در اطراف و داخل شهر تهران فعاليت مي كنند. از اين تعداد، حداقل دو شهرك صنعتي بزرگ در جنوب شرق تهران واقع شده كه ايجاد اشتغال كرده اما بايد ديد اين صنايع بر محي زيست منطقه چه تاثيري مي گذارند.
شهرك صنعتي به گزارش شهرنوشت، اگر تا چندين دهه قبل صنعتي شدن جزئي جداناپذير از كلانشهرها بود، اما حالا خيلي از شهرهاي بزرگ سياست خود در قبال صنعت و كارخانه هاي صنعتي را تغيير داده اند. توسعه پايدار، مدرن شدن، دستيابي به تازه ترين تجهيزات و ايجاد رفاه فقط يك روي سكه صنعتي شدن است. روي ديگر آن اما، آلودگي هاي زيست محيطي است. آلودگي هاي صنعتي كه شهرك هاي صنعتي و هر آنچه كه مربوط به صنعت و در داخل و اطراف شهرها شكل گرفته، براي شهروندان و شهر ايجاد مي كند. در ايران، بيشترين و بزرگترين صنايع در استان هاي تهران، اصفهان، استان مركزي، آذربايجان شرقي و فارس مستقر هستند.

بر اساس آنچه كه در وب سايت شركت شهرك هاي صنعتي استان تهران آمده است، 19 شهرك صنعتي و ناحيه صنعتي در اطراف و داخل شهر تهران وجود دارد. از اين تعداد، حداقل دو شهرك صنعتي بزرگ در جنوب شرق تهران است.

قديمي ترين شهرك صنعتي تهران به نام «علي آباد يا پايتخت» در منطقه خاوران مستقر است، اما اين منطقه در دل خود شهرك صنعتي بزرگ «عباس آباد» را هم جاي داده است. علاوه بر اين، شهرك صنعتي خوارزمي و همچنين نواحي يا لكه هاي صنعتي جمال آباد، خاتون آباد، فرون آباد و عباس آباد علاقه مند در جنوب شرق- شرق تهران، جايگاه برجسته اي در استان به خود اختصاص داده است.

اين در شرايطي است كه فعاليت صنعتي در شعاع 120 كيلومتري شهر تهران، جز براي صنايع پاك و دانش بنيان ها ممنوع است. در شهرك ها و نواحي صنعتي پاكدشت، فعاليت صنايع مختلف اعم از فلزي، غيرفلزي، شيميايي، سلولزي، نساجي، بهداشتي، مواد غذايي، معدني و بسياري از رشته هاي ديگر متمركز شده و حدود 1800 واحد صنعتي بزرگ و كوچك با 25 هزار كارگر در اين شهرك ها و 1500واحد توليدي خارج از شهرك ها فعاليت مي كنند.

گرچه بيشتر اين شهرك هاي صنعتي در وب سايت خود، در بخش قوانين و مقررات به محيط زيست و اينكه مواردي مانند استاندارد خروجي فاضلاب يا آيين نامه جلوگيري از آلودگي آب را رعايت مي كنند، اشاره كرده اند اما به گفته ناظران محيط زيست، برخي از اين اقدامات نمايشي و براي پاك كردن صورت مساله است. آنان بر اين باورند كه صنعت به طور مستقيم و غيرمستقيم بر آلودگي هوا و آب شهرها اثرگذار است.

صنايع و شهرك هاي صنعتي بر محيط فيزيكي (كيفيت هوا، صدا، فرسايش خاك و ...) بيولوژيكي (اكوسيستم خشكي، جمعيت جانوارن، تغيير زيستگاه هاي جانوري و مهاجرت آنها) اقتصادي اجتماعي (ايمني و امنيت، ترافيك، تغييرات جمعيتي و مصرف آب) و فرهنگي (چشم اندازها و مناظر) جامعه پيراموني خود تاثير مي گذارند.

نزديك به 10 سال پيش وزارت صنايع و معادن اعلام كرد صنايع غير ضروري بايد از تهران برود اما از آن زمان تاكنون نه ليستي از اين صنايع منتشر شده است و نه از تعداد آنها كم. اما حالا گويا دوباره پرونده صنايعي كه وجودشان در تهران ضرورتي ندارد باز شده است. 12 مهر 1397 بود كه عيسي كلانتري معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان حفاظت محيط زيست گفت: «اگر استاندارهاي محيط زيستي بخواهد اعمال شود، بايد 80 درصد صنايع را تعطيل كرد. »

سهم صنايع در آلودگي، كمتر از 10 درصد

البته گروهي كه به نحوي با صنايع و كارخانه هاي معدني در ارتباط هستند، سهمشان در آلودگي زيست محيطي تهران را كمتر از 10 درصد عنوان مي كنند. پيشتر محمدرضا بهرامن رييس خانه معادن ايران گفته بود «در تهران نزديك به 400 واحد معدني وجود دارد كه اكثر آنها در حوزه مصالح ساختماني مانند شن، ماسه، گچ و غيره هستند و گرد و خاك ناشي از استخراج است كه در همان منطقه در زمان كوتاهي به زمين مي نشيند در حالي كه بر اساس تعاريف زيست محيطي ذرات زير 2.5ميكرون به عنوان ذرات آلاينده هوا خطرناك شناخته مي شوند كه در مورد معادن تهران نمي تواند مصداق داشته باشد. »

اما ديدگاه گروه سومي هم هست كه مخالف وجود صنايع در شهر نيست اما با رعايت شرايطي.

جعفر قادري استاد برنامه ريزي شهري دانشگاه شيراز معتقد است «صنايعي كه ضرورتي به وجودشان در تهران نيست بايد از شهر خارج شود، آنهايي هم كه بايد بمانند و چاره اي ندارند، بايد هزينه ماندنشان در پايتخت و آلودگي و مزاحمت هاي ترافيكي كه ايجاد مي كنند را بپردازند. »

او مي گويد: «شهرداري بايد وضع عوارض يا ماليات، تمامي صنايعي كه در تهران مستقر هستند را ملزوم به پرداخت هزينه هاي استقرار در شهر كند. »

باتوجه به گسترش روزافزون شهرك هاي صنعتي در اطراف شهرهاي بزرگ و مشكلات اجتماعي و زيست محيطي حاصل از آنها، بسياري كشورها در دو دهه گذشته به فكر ايجاد شهرهاي صنعتي كوچك افتاده اند. به اين شكل كه بسياري از مديران و صاحبان شركت هاي موجود در شهرك هاي صنعتي را راضي به انتقال كارخانه و نيروي انساني خود به شهرهاي صنعتي كوچك با ارايه امكانات و تسهيلات ويژه كرده اند. مثل تجربه كره جنوبي و روسيه. در كره جنوبي شركتي مانند «هيوندايي» به شهري با جمعيت يك ميليون نفري منتقل شده و همه كاركنان اين كارخانه همراه خانواده شان در آن شهر مستقر هستند.

با اين حال برخي ناظران اقتصادي در ايران، هزينه انتقال صنايع به خارج از شهرها را زياد مي دانند. اما همچنان دولت ها و شهرداري ها بر سر دوراهي مانده اند؛ اين كه هزينه هاي مالي اين كار را به جان بخرند يا اين كه اجازه دهند صنايع كوچك و بزرگ در شهرها مستقر باشند.
منبع خبر:
همشهري
 
تاریخ: ۱۸/۰۳/۱۳۹۸