روابط عمومی دانشگاه شیراز
پنج شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۸
چرا يك سازمان چند ناشر دارد؟
 
سوال اصلي اينجاست كه چرا يك سازمان بايد چند ناشر داشته باشد و آيا يك ناشر نمي تواند محصولات يك سازمان و توابعش را منتشر كند و حتما به تأسيس انتشارات نياز است؟
- فرهنگ و هنر

ناشران موازي؛نمايشگاه كتاب تمام شد اما همچنان سوژه دارد! چرا يك سازمان چند ناشر دارد؟

ادبيات ايران سوال اصلي اينجاست كه چرا يك سازمان بايد چند ناشر داشته باشد و آيا يك ناشر نمي تواند محصولات يك سازمان و توابعش را منتشر كند و حتما به تأسيس انتشارات نياز است؟

به گزارش مشرق، شايد از آنچه مي خواهيم بگوييم، شما هم تعجب كنيد شايد هم تعجب نكنيد؛ بالاخره انسان ها با يكديگر فرق دارند. آنچه امروز مي خواهيم درباره اش بگوييم، ناشران موازي اند كه در دستگاه فرهنگي مشغول به فعاليت و توليد اثر هستند. البته، اين معضل در دستگاه هاي دولتي نمود زيادي دارد و دستگاه هاي متعدد فرهنگي با اهداف متعدد انتشارات تأسيس مي كنند. در اين گزارش، سعي مي كنيم چند نمونه از آن ها را به شما نشان دهيم. فقط اگر اهل رفتن به نمايشگاه كتاب باشيد، با اسم خيلي از اين ناشران آشنا هستيد. اين گزارش نگاه منفي به آن ها ندارد؛ ولي سوال اصلي اينجاست كه چرا يك سازمان بايد چند ناشر داشته باشد و آيا يك ناشر نمي تواند محصولات يك سازمان و توابعش را منتشر كند و حتما به تأسيس انتشارات نياز است؟ اگر اسامي ناشران وابسته به نهادهاي دولتي را فهرست كنيم، شايد به خيلي از آن ها نيازي نباشد و كتاب هاي آن ها را ناشران ديگر هم بتوانند منتشر كنند.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در رأس امور فرهنگي كشور است و طبعا يكي از مراكزي است كه به ناشران مجوز نشر مي دهد. اين وزارتخانه بزرگ و مهم خود صاحب يكي از انتشاراتي هاي بزرگ ايران به نام «سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد» است و عموما آثاري منتشر مي كند كه از توان ناشران خصوصي خارج است. از ديگر نهادهاي زيرمجموعه وزارت ارشاد كه خودش انتشارات دارد، «مركز رسيدگي به امور مساجد» است كه مستقلا كتب خود را منتشر مي كند. پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات هم ديگر زيرمجموعه وزارت ارشاد است كه مستقلا انتشارات تأسيس كرده و آثارش را منتشر مي كند. سازمان حج و زيارت هم صاحب انتشارات «مشعر» و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي صاحب انتشارات «الهدي» است كه خارج از كشور فعاليت مي كند. «انتشارات سازمان چاپ و انتشارات وابسته به اوقاف و امور خيريه» هم وابسته به سازمان اوقاف است كه مسوول آن را وزير ارشاد منصوب مي كند.

سازمان تبليغات اسلامي
سازمان تبليغات ازجمله نهادهاي فرهنگي مهم در ايرانِ پس از انقلاب است. اين سازمان تاكنون چهار ناشر شناخته شده را زيرپوشش خود دارد كه شناخته شده ترين نشر زيرمجموعه آن، انتشارات «سوره مهر» است كه بسيار هم در نوع خود موفق است. در سال هاي اخير، سوره مهر به مرجع انتشار كتاب هاي خاطرات تاريخ شفاهي جنگ و انقلاب تبديل شده؛ هرچند دركنار آن آثار داستاني، شعر و كتاب هاي هنري هم منتشر مي كند. ديگر انتشارات زيرنظر سازمان تبليغات «اميركبير» است كه بعد از انقلاب مصادره شد و در مالكيت اين سازمان درآمد. اين انتشارات در سال هاي اخير سعي كرده با چاپ مجدد برخي آثار قديمي اعتبار سابق خود را بازيابد و البته، كتاب هاي فاخري هم در حوزه ادبيات روانه بازار نشر كرده است. ديگر ناشر اين سازمان «شركت چاپ و نشر بين الملل» است كه عمده آثارش در حوزه هاي اخلاق، ادبيات، تاريخ و تمدن، عرفان، فقه و حقوق، فلسفه، قرآن و حديث، كلام و دين پژوهي، امام حسين؟ع؟، مجموعه از نگاه نبوي؟ص؟، مجموعه چشم انداز امام علي؟ع؟، مديريت اسلامي، مطالعات زن و خانواده، معرفت شناسي، اسلام و اهل بيت؟ع؟، منطق فهم دين و مهدويت است. «خوارزمي» ديگر ناشر متعلق به سازمان تبليغات است كه اين نشر هم در گيرودار مسائل مربوط به مالكيت است و فعلا اوضاع مناسبي ندارد.

قوه مقننه
قوه مقننه كشور هم به تبع ساير نهادها باتوجه به فعاليت هايش دست به تأسيس انتشارات زده است. «انتشارات كتابخانه مجلس» ازجمله ناشراني است كه به عنوان زيرمجموعه كتابخانه مجلس هرساله حضور فعالي در نمايشگاه كتاب دارد. خودِ مجلس شوراي اسلامي هم نهادي به نام «مركز پژوهش ها» دارد كه آثارش را با همين نام و انتشارات روانه بازار نشر مي كند. اگر شوراي نگهبان را هم زيرعنوان قوه مقننه محسوب كنيم، به نهادي به نام «پژوهشكده شوراي نگهبان» برمي خوريم كه آن هم براي خود انتشاراتي دارد و آثارش را چاپ مي كند. شايان ذكر است مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت هم صاحب انتشارات است و طبعا آثار دلخواه خودش را در اين مركز چاپ مي كند. روي هم رفته، قوه مقننه تاكنون پنج انتشارات در زيرمجموعه خود تأسيس كرده است.

وزارت امورخارجه
مانند ساير نهادهاي دولتي، وزارت امورخارجه هم دستي بر نشر دارد. در گشت وگذارمان برخورديم به دو ناشر متعلق به اين وزارتخانه: يكي اداره نشر وزارتخانه كه زيرنظر مركز آموزش و پژوهش هاي بين المللي وزارت امورخارجه فعاليت و ديگري هم با حمايت كتابخانه تخصصي اين وزارتخانه آثارش را چاپ مي كند.

وزارت اطلاعات
شايد براي شما هم جالب باشد كه وزارت اطلاعات هم ناشر دارد، آن هم دو مركز: اولي آثار خود را با عنوان انتشارات اطلاعات با نگاه خاص امنيتي منتشر مي كند و ديگري با عنوان مؤسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي آثارش در بازار نشر موجود است. آثار منتشرشده دومي عموما درزمره آثار تحقيقي و منبع و مرجع دراختيار محققان قرار مي گيرد.

وزارت علوم، تحقيقات و فناوري
از مهم ترين ناشران زيرمجموعه وزارت علوم متعلق به «انتشارات جهاد دانشگاهي» است كه زيرنظر سازماني به همين نام فعال است. اين سازمان در استان هاي ديگر كشور هم صاحب انتشارات است. انتشارات «پژوهشكده مطالعات فرهنگي و اجتماعي» نيز ازجمله ناشراني است كه مأموريت دارد يافته ها و نتايج مطالعات و پژوهش هاي انجام شده در گروه هاي علمي و پژوهشي پژوهشكده را با صورتي آراسته و متناسب با ذائقه انديشه ورز جامعه علمي ايران منتشر كند. اين ناشر آثار موردنياز ستاد وزارت علوم، دانشگاه ها و مخاطبان دانشجويي را نشر مي دهد. همچنين، «مركز نشر دانشگاهي» به عنوان زيرمجموعه وزارت علوم، تحقيقات و فناوري ناشر آثاري است كه هيأت علمي اين نهاد تأييد مي كند. اين مركز كه ابتدا زيرمجموعه شوراي عالي انقلاب فرهنگي بود، از سال 77 زيرنظر وزارت علوم فعال است و وظيفه آن سامان دادن به وضعيت نابسامان كتاب هاي دانشگاهي و آماده سازي كتاب هاي وزين به جاي جزوه هاي آشفته و مغلوط و كتاب هاي متفاوت به صورت واژه نامه و واژگان و رفع ناهماهنگي هاي موجود در سطح كتاب هاي علمي است. اين مركز حدود

سه دهه است كه فعال است. ديگر ناشر زيرمجموعه وزارت علوم «سمت» نام دارد كه سازماني پژوهشي است كه كتاب هاي مبنايي و درسي در سطح دانشگاهي را تدوين مي كند. اين سازمان در 7اسفند1363 با تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي تأسيس شده و هدف از راه اندازي آن، دگرگوني بنيادي در درس هاي علوم انساني دانشگاه ها بوده است. به صورت مستقيم «دفتر مطالعات و برنامه ريزي» وزارت علوم ناشر آثاري است كه در اين دفتر تهيه مي شود. از اين ها گذشته، اكثر دانشگاه هاي دولتي كشور صاحب انتشارات هستند و به صورت مستقيم كتاب توليد مي كنند كه نوشتن نام آن ها در اين گزارش شايد كفاف صفحه ما را ندهد. فقط ذكر مي كنيم دانشگاه تهران (از سال 1325)، دانشگاه آزاد، اميركبير، امام صادق؟ع؟، شهيدبهشتي، پيام نور، فردوسي مشهد، دانشگاه شيراز و... هم ناشر اختصاصي دارند.

سازمان صداوسيما
سازمان صداوسيما هم از جمله سازمان هايي است كه چند ناشر شناخته شده و شناخته نشده را به صورت مستقيم زيرنظر خود دارد. مهم ترين و شناخته شده ترين آن ها انتشارات «سروش» است كه سابقه چندين ساله دارد و هم اكنون نيز فعالانه به كارهايش ادامه مي دهد. هرچند تغييرات مديريتي در چند سال اخير باعث افت اين انتشارات شده بود، تغييرات اخير نويد روزهاي خوشي براي آن دارد. سروش، تنها ناشري است كه زيرمجموعه صداوسيما در حال فعاليت است. صداوسيما يك دانشگاه وابسته به خود براي پرورش دانشجو دارد و آن دانشگاه هم طبعا براي انتشار كتاب هايش نيازمند انتشارات است. اين ناشر خودش را اينچنين معرفي كرده است: «انتشارات دانشگاه صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران از سال 1379 تاكنون 110 عنوان كتاب به صورت مستقل و 6 عنوان كتاب نيز به صورت مشترك با ناشران ديگر با هدف پشتيباني درزمينه مواد آموزشي چاپ كرده تا هم پاسخگوي بخشي از نيازهاي دانشجويان دانشگاه و هم مخاطبان اين حوزه در سطح كشور باشد».

ماجراي ما و صداوسيما هنوز تمام نشده است. حتما مي دانيد روزنامه «جام جم» هم متعلق به صداوسيماست و اين روزنامه متعلق به مؤسسه فرهنگي-هنري جام جم است. طبعا اين موسسه فرهنگي هم براي انتشار كتب خود نيازمند ناشر است و تصميم گرفته آن ناشر خودش باشد و اينچنين نشر «جام جم» متولد شده است. در صفحه درباره ما نشر جام جم، اين نشر چنين معرفي شده است: «صاحب امتياز نشر جام جم، منظومه فرهنگي رسانه اي جام جم است. ما قصد داريم در هم افزايي با ساير رسانه هاي اين منظومه، ضمن توجه ويژه به چابكي و نوآوري در مديريت نشر، بتوانيم مشاركت مردمي در توليد كتب را جلب كنيم. نگاه نشر جام جم به كتاب، نگاهي آينده پژوهانه است كه در آن ضمن توجه به ذائقه مخاطبان فعلي به مصرف كتاب چاپي، فرصت هاي بي شمار نشر الكترونيك را مغتنم مي شمرد. نشر جام جم علاوه بر توليد كتاب از محتواهاي توليدشده در سازمان صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران، در دوره جديد فعاليت خود (از تابستان1397)، توليد كتاب در عرصه رمان و ادبيات را در دستوركار قرار داده است».

نهادهاي نظامي
نهاد نظامي كشور اعم از سپاه، ارتش و نيروي انتظامي هم در سال هاي اخير انتشارات راه اندازي كرده اند. شايد در چند دهه قبل، اين امر پذيرفتني بود؛ اما اين روزها كه برخي ناشران خصوصي بسياري از كتب دفاع مقدس را منتشر مي كنند و اين كتاب ها با استقبال مردم مواجه مي شوند، اين مسأله جاي تأمل بيشتري داشته باشد. در ارتش، «انتشارات نيروي زميني ارتش» را داريم و دركنار آن، ناشري به اسم «آجا» هم فعال است. افزون براين، نام «انتشارات عقيدتي -سياسي نيروي هوايي ارتش» را نيز دركنار نام اين چند ناشر بايد قرار دهيم. نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي ايران هم با عنوان «دفتر پژوهش هاي نظري و مطالعات راهبردي» آثارش را روانه بازار نشر مي كند. تا يادمان نرفته، بگوييم نيروي هوايي ارتش هم صاحب انتشاراتي به همين نام است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامي هم در راستاي مأموريت هاي خود دست به تأسيس انتشارات زده است. «مركز مطالعات و تحقيقات جنگ» ازجمله ناشراني است كه كتاب هاي تحقيقي خود درباره دفاع مقدس را منتشر مي كند. «مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس» هم سازماني است كه كتاب هاي خود را با همين عنوان چاپ و روانه مي كند. انتشارات «27 بعثت وابسته به مركز مطالعات پژوهشي 27 بعثت سپاه محمد رسول الله؟ص؟» هم در سال هاي اخير آثار متعدد پژوهشي درباره دفاع مقدس منتشر كرده است. «مؤسسه روايت فتح» ازجمله نهادهاي فرهنگي مؤثر پس از انقلاب است. همگان روايت فتح را با نام شهيدآويني مي شناسند و البته نشر به همين اسم روايت فتح سال ها كتاب هاي حوزه دفاع مقدس را چاپ كرده است. مهم ترين كتاب هاي اين ناشر كه در بين مردم هم بسيار شناخته شده، مجموعه آثار «شهدا به روايت همسران» بود. در سال هاي اخير، اين ناشر با تغيير مديريت بارديگر به روزهاي اوج بازگشته است. روايت فتح ناشر ديگري به نام «ساقي» زيرمجموعه خود دارد كه عموما درزمينه انتشار آثار هنري و سينمايي فعاليت مي كند. «انجمن عكاسان انقلاب و دفاع مقدس» به عنوان زيرمجموعه بنياد روايت هم صاحب انتشارات است و كار ويژه اش نشر كتب عكاسي است و طبعا مخاطبان خاص خود را دارد.

صبح نو
منبع خبر:
مشرق
 
تاریخ: ۲۰/۰۳/۱۳۹۸