روابط عمومی دانشگاه شیراز
پنج شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۸
فضاي فريبنده مجازي
 
زن جوان از اينكه به دوستش خيانت كرده پشيمان است. ولي زمان براي ابراز پشيماني خيلي دير شده و ديوار دوستي شان براي هميشه خراب شده است. او مي گويد براي تماس تلفني، از گوشي موبايل دوستم استفاده مي كردم كه ناخودآگاه با ديدن رمز اينترنتي در تلفن همراهش، آن را يادداشت كردم و با مراجعه به اينترنت از طريق خريد شارژ از حسابش برداشت مي كردم.

فضاي فريبنده مجازي (لطفا منتشر نشود)
در ادامه گزارش با عضو يكي از 10 باند بزرگ جعل عابر بانك كه توسط پليس فضاي توليد و تبادل اطلاعات (فتا) استان فارس متلاشي شد؛ هم صحبت مي شوم. او مي گويد با استفاده از تجهيزات الكترونيكي (اسكيمر) اقدام به كپي برداري از اطلاعات كارت هاي عابر بانك افراد مي كردند؛ سپس با اسكيمر و برنامه هاي رايانه اي كارت هاي عابر بانك را جعل و از موجودي حساب صاحبان آن ها برداشت مي كردند.

فضاي فريبنده مجازي (لطفا منتشر نشود)
به گزارش خبرگزاري صدا و سيما؛ مركز فارس، با جستجو در فضاي اينترنت خبر هاي مربوط به جرايم فضاي مجازي را پي مي گيرم. روزي نيست در رسانه هاي استان فارس خبر هايي از اين دست منتشر نشود. آمار ها نشان مي دهد فارس در زمينه بروز جرايم در فضاي مجازي رتبه سوم كشور را دارد. به گفته احمد رحمانيان معاون پيشگيري از وقوع جرم دادگستري فارس، جرايم مالي ، هتك حيثيت و نشر اكاذيب سه جرم مهم فضاي مجازي در استان است .

با هدف پيشگيري، كشف و شناسايي جرايم اينترنتي در فارس، پليس فضاي توليد و تبادل اطلاعات (فتا) استان موفق شده در سال 97 و سه ماهه ابتدايي امسال بيش از 64 درصد از جرايم فضاي مجازي را قبل از وقوع، كشف و عاملان آن ها را شناسايي و دستگير كند.
رشد قارچ گونه جرايم در فضاي مجازي
امروزه بسياري از جرايم سنتي، هم زمان با پيشرفت فن آوري اطلاعات و ارتباطات به شدت متحول شده و به جرايم اينترنتي تبديل شده اند. تحقيقات نشان مي دهد با پيشرفت تكنولوژي، اينترنت و فضاي مجازي، دسترسي انسان ها به يكديگر بسيار راحت شده و اغلب كار ها مانند عمليات بانكي، جابه جايي حساب و يا انتقال وجه در فضاي مجازي، توسط اينترنت صورت مي گيرد. با توسعه شبكه هاي اينترنتي، جرايم اينترنتي نيز افزايش يافته و مجرمان و افراد سودجو وارد دنياي مجازي شده و به روش هاي مختلف از كاربران كلاه برداري كنند.

فضاي فريبنده مجازي (لطفا منتشر نشود)
سرهنگ حبيب الله رجبلي رئيس پليس فتا استان فارس معتقد است: علت بسياري از مشكلات و مسايلي كه در فضاي مجازي رخ مي دهد اين است كه زماني كه اين فن آوري وارد كشور شد براي آن برنامه نداشتيم.
رجبلي همچنين پايين بودن سطح آگاهي مردم، امكان جعل هويت در فضاي مجازي، سهولت ارتكاب، پنهان ماندن مجرمان و افزايش تعداد كاربران را از دلايل بروز جرايم اينترنتي ذكر مي كند.

رييس پليس فتاي استان درباره آسيب هاي فضاي مجازي هشدار مي دهد و مي گويد: جرايم فضاي مجازي در سال 97 با رشد 120 درصدي همراه بوده به نحوي كه در همين سال بيش از هزار متهم فضاي مجازي در استان شناسايي و دستگير شدند كه بيشتر آن ها مربوط به گروه سني 20 تا 30 سال بودند.

فضاي فريبنده مجازي (لطفا منتشر نشود)
با دكتر سيد سعيد زاهد جامعه شناس و استاد دانشگاه شيراز درباره ريشه هاي اجتماعي و دلايل افزايش جرايم در فضاي مجازي به گفتگو مي نشينم. اين جامعه شناس معتقد است وقتي از جرم صحبت مي كنيم در واقع از مواردي كه خلاف ارزش هاي اجتماعي است حرف مي زنيم. جامعه، ساز و كار هايي دارد كه از ارزش هاي خود دفاع مي كند و هرجا كه ساز و كار هاي حفاظت از ارزش ها امكان عمليِ كمتري داشته باشد طبيعي است كساني كه مخالف نظام ارزش هاي اجتماعي هستند چه به لحاظ فرهنگي چه اجتماعي و چه به لحاظ اقتصادي وقتي حضور ناظران را اندك مي بينند نقششان پر رنگ تر مي شود و تلاش مي كنند به ناهنجاري دست بزنند.
اين استاد دانشگاه تاكيد مي كند، چون فضاي مجازي چند سالي است كه وارد زندگي مردم شده فرهنگ ما براي كنترل و نظارت بر آن ابزار كارايي ندارد؛ اگر چه تلاش متوليان با وجود تازگي اين فضا قابل تقدير است، اما تا نقطه مطلوب فاصله زياد است و خودِ مردم به عنوان جامعه هدف بايد هوشيار و مراقب باشند تا فريبِ انحرافات فضاي مجازي را نخورند.

فضاي فريبنده مجازي (لطفا منتشر نشود)
دكتر زاهد در پاسخ به اين سوال كه چرا با افزايش روز افزونِ جرايم مالي در فضاي اينترنت به ويژه در گروه سني جوان مواجه هستيم مي گويد: جوانان، چون اهميت استحكام ارزش هاي اجتماعي را كمتر درك كرده اند امكان انحراف از عُرف در اين سن بيشتر ديده مي شود و از طرفي اين كه چرا جرايم اقتصادي در فضاي مجازي افزايش يافته به دليل نظام ناكارآمد توليد است. به گفته اين جامعه شناس به طور مثال استان فارس به دليل ظرفيت هاي زيادي كه در حوزه هاي مختلف دارد نسبت به بيشتر مناطق كشور، استان ثروتمندي است و چون نظام واسطه گري و دلالي در اقتصاد ما ريشه دوانده پول هاي سرگردان زيادي بوجود آمده كه متاسفانه جايي در توليد ندارند و همين موضوع افراد را وسوسه مي كند در فضايِ مجازي كلاه برداري كنند؛ به همين دليل نيز به نظر مي رسد بايد درباه مجرمان فضاي مجازي و شيوه هاي آنان از سوي رسانه ها اطلاع رساني شود تا مردم از خطرها و تبعات اين فضا بيشتر آگاه شوند.

از طرف ديگر دكتر سيد سعيد زاهد نقش خودِ مردم را در كاهش جرايم فضاي مجازي بسيار مهم ذكر مي كند و مي گويد كاربران بايد آسيب هايي كه از اين فضا ديده اند با ديگران به اشتراك بگذارند و آن را كتمان نكنند. اين در حالي است كه افراد فكر مي كنند به علت سادگي از آن ها سو استفاده شده است، اما مجرمان فضاي مجازي براي فعاليت هاي خود برنامه ريزي مي كنند و بدون اطلاع مخاطب ذهنش را بازي مي دهند.
موانع پليسي و قضايي در مقابل مجرمان فضاي مجازي
پليس فتا در كنار معاونت پيشگيري از وقوع جرم دستگاه قضا تمام همت خود را بكار گرفته اند تا مجرمان فضاي مجازي را از ارتكاب به جرمشان پشميان كنند.
سردار سيدكمال هاديان فر رئيس پليس فتا كشور خطاب به كارشناسان مركز تشخيص و پيشگيري از جرايم سايبري پليس فتا و رده هاي متناظر استاني تاكيد كرده هدف پليس فتا در سال 98 كاهش جرايم در فضاي مجازي است با توجه به اين مهم با هدف كاهش جرايم در فضاي مجازي فارس، پليس فتا استان گام هاي موثري برداشته است.

فضاي فريبنده مجازي (لطفا منتشر نشود)
سرهنگ رجبلي رييس پليس فتا فارس مي گويد آموزش و آگاهي بخشي جامعه مهم ترين راهكار براي كاهش جرايم در فضاي مجازي است كه در اين خصوص بيش از 60 نمايشگاه تجهيزات مكشوفه مانند اسكيمر در معرض ديد عموم قرار گرفت و برپايي بيش از 70 هزار نفر ساعت آموزشِ چهره به چهره در سازمان هاي دولتي، خصوصي، مدارس و دانشگاه ها از اقدامات پليس فتا استان بوده كه با اطلاعاتي كه از سطح شهر به دست آورديم آگاهي شهروندان به طور چشمگيري افزايش يافته كه كاهش كلاه برداري در فضاي مجازي استان را به همراه داشته است.

فضاي فريبنده مجازي (لطفا منتشر نشود)
طراحي 20 مورد انيميشن آموزشي، توليد و پخش 300 مورد موشن گرافيك و اينفوگرافيك با هدف اطلاع رساني و آگاهي بخشي و 70 مورد حضور مستمر در رسانه استاني در قالب برنامه هاي راديويي و تلويزيوني از ديگر اقدامات پليس فتا فارس با هدف كاهش جرايم در فضاي مجازي بوده است.

به سراغ احمد رحمانيان معاون پيشگيري از وقوع جرم دادگستري فارس مي روم تا در خصوص پرونده هاي مربوط به جرايم در فضاي مجازي و فعاليت هاي اين معاونت براي كاهش جرايم در فضاي مجازي استان برايم بگويد.

آقاي رحمانيان مي گويد از نظر بروز جرايم در فضاي مجازي وضعيت خوبي نداريم. به گفته وي جرايم مالي با 56 درصد، هتك حيثيت افراد با 44 درصد و نشر اكاذيب با 20 درصد بيشترين موضوع پرونده هاي ثبتي در دادگستري استان در خصوص جرايم اينترنتي است .

معاون پيشگيري از وقوع جرم دادگستري فارس همچنين در خصوص سن پايين ارتكاب به جرم در فضاي مجازي استان مي گويد: نداشتن سواد رسانه اي، نداشتن قدرت تحليل، فرصت بيشتر نسل جوان براي سپري كردن در فضاي مجازي و اين كه فكر مي كنند احكام جرايم در فضاي مجازي، واقعي نيست در حالي كه هيچ تفاوتي بين احكام صادر شده در خصوص جرايم در دنياي واقعي و مجازي وجود ندارد؛ از علل اصلي روي آوردن اين گروه سني به ارتكاب جرم در فضاي سايبري است.

فضاي فريبنده مجازي (لطفا منتشر نشود)

احمد رحمانيان همچنين تاكيد مي كند در سطح كشور نهاد سياستگذاري عالي مثل وزارت ارتباطات و شوراي عالي فضاي مجازي را داريم، اما در استان ها كارگروه واحد با مديريت متمركز كه در خصوص فضاي مجازي احساس مسوليت مستمر داشته باشد نداريم و همين خلاء، كار را براي مجرمان اينترنتي راحت تر كرده است.

معاون پيشگيري از وقوع جرم دادگستري فارس ادامه مي دهد به دليل همين خلا و حلقه مفقوده، دادگستري استان براي نخستين بار در كشور كارگروه پيش بيني و پيشگيري از وقوع جرم در فضاي مجازي را با حضور 9 دستگاه اجرايي مرتبط با اين فضاي راه اندازي كرده كه مصوبات آن در كاهش بروز جرايم فضاي مجازي استان كارگشا بوده است.

پيشگيري اجتماعي
به دليل جذابيت فضاي مجازي روز به روز بر تعداد كاربران آن افزوده مي شود و اين فضاي گسترده خواه ناخواه با بروز برخي جرايم همراه است، كارشناسان معتقدند موضوعي كه در كشور متداول شده اين است كه وقتي يك فن آوري وارد كشور مي شود ابتدا عموميت پيدا مي كند و پس از به بحران رسيدن تبعات استفاده نادرست از آن، تدابيري براي مقابله و پيشگيري هاي وضعي و اجتماعي آن اتخاذ مي شود. در حالي كه در ديگر كشور ها مثل چين و كشور هاي اسكانديناوي با هدف مديريت و كنترل فضاي مجازي براي جنس و گروه هاي سني مختلف دامنه استفاده و سطح دسترسي از اين فضا، مشخص و حتي دسته بندي و تفكيك شده اما در ايران با وجود اين كه نهاد هاي دولتي و غير دولتي متعددي متولي فضاي مجازي هستند به دليل جزيره اي عمل كردن و ضعف در پيوند و همپوشاني بين اين نهادها، فضاي مجازي در كشور رها شده و مديريت و نظارت كافي در آن وجود ندارد.

در اين ميان در كنار آموزش شهروندان به ويژه كاربران جوان و نوجوان، هماهنگي، مديريت و نظارت كافي و وافي در سطح استان ها براي كاهش وقوع جرايم سايبري ضروري به نظر مي رسد تا جامعه بيش از اين، قرباني فضاي فريبنده مجازي نشود.
 
تاریخ: ۲۷/۰۴/۱۳۹۸