روابط عمومی دانشگاه شیراز
شنبه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۷

نشست علمي «فارس و نهضت ملي نفت ايران»
 
در آستانه 29 اسفندماه، سالروز ملي شدن صنعت نفت ايران، نشستي علمي با عنوان "فارس و نهضت ملي نفت ايران" در دانشگاه شيراز برگزار شد.
اين نشست علمي به همت مركز مطالعات راهبردي خليج فارس و با همكاري انجمن علمي بخش علوم سياسي دانشگاه شيراز با حضور جمعي از اساتيد و دانشجويان در سالن آمفي تاتر دانشكده حقوق و علوم سياسي ترتيب يافت.
در ابتداي اين نشست دكتر احسان ياري، رئيس مركز مطالعات راهبردي خليج فارس پس از عرض خير مقدم و قدرداني از حضور مدعوين، اساتيد و دانشجويان حاضر در جلسه، مقدمه اي كوتاه از اهميت و جايگاه نفت در اقتصاد و سياست جهاني را ارائه كرد. در ادامه وي به نقش پر اهميت نفت در تحولات سياسي و اجتماعي ايران معاصر پرداخت و عنوان داشت؛ تاريخ معاصر ايران، تاريخ نفت است و تاريخ نفت ايران، تاريخ ايران معاصر. وي افزود از آنجا كه نهضت ملي نفت ايران نقطه عطف اين تحولات محسوب مي شود، ضروري است جامعه دانشگاهي هر چه بيشتر به آن بپردازد و زواياي آن را از ابعاد مختلف مورد كنكاش قرار دهد. دكتر ياري هدف اين نشست را پرداختن به جايگاه فارس در نهضت ملي نفت ايران دانست.
پس از وي، دكتر محمدمهدي مرادي خلج عضو هيئت علمي بخش تاريخ دانشگاه شيراز، ضمن ارائه شمايي از وضعيت فضايي و كالبدي فارس و به ويژه وضعيت سياسي و اجتماعي آن در برهه ملي شدن صنعت نفت ايران، به اين نكته اشاره كرد كه در آن زمان، فارس بيشتر در شيراز خلاصه مي شد؛ چراكه در آن مقطع، فقر ارتباطات موجب مي شد تا مراكز استان ها بيش از هر نقطه ديگري در تحولات سياسي نقش آفريني كنند. سپس به شرايط اجتماعي آن دوران و نيروها، احزاب و جريانات سياسي فعال پرداخت. وي در مباحث خود به فضاي خاص دهه بيست و فعاليت پر رنگ نشريات و تاثيرگذاري آنها در حوادث سياسي اجتماعي آن زمان پرداخت و عنوان داشت تعداد نشريات فعال فارس در آن دوره بيش از 164 مورد بوده است كه هر كدام از اينها مربوط به يك جريان سياسي، يك حزب يا يك فرد بوده است. وي سپس از احزاب موافق و مخالف نهضت ملي نفت در فارس نام برد و تصريح كرد كه در رأس احزاب موافق ملي شدن نفت مي توان به حزب ايران، حزب جمعيت آزادي مردم ايران و حزب زحمتكشان بود و حزب نهضت ملي، حزب برادران، حزب پاسداران اسلام و حزب جمعيت ايران نو را در ذيل احزاب مخالف ملي شدن نفت مطرح كرد. دكتر مرادي خلج در ادامه به خانواده و خاندان هاي ذي نفوذ آن برهه در فارس اشاره كرد و گفت مي توان آنها را به دو دسته موافقان و مخالفان ملي شدن نفت تقسيم كرد، و در ذيل موافقان اين جريان از خانواده فال اسيري ها، محلاتي ها و قشقايي ها ياد كرد؛ اما خانواده نمازي، حكمت، قوامي و سيد نورالدين حسيني الهاشمي را در ذيل مخالفان ملي شدن نفت قرار داد و اذعان داشت كه خانواده هاي مذكور در آن برهه زماني، با سياست هاي ضد ملي شدن نفت همراه شده و به مخالفت با دكتر مصدق پرداختند. در پايان وي به نقش نيروهاي خارجي در تحرك گروهها و جريانات در راستاي اهداف خود پرداخت و عنوان كرد اين نقش عمدتا در قالب انجمن هاي علمي و فرهنگي و با هدايت كنسولگري ها انجام مي شد.
پس از دكتر مرادي خلج، دكتر غلامحسين منتظري، مدير عامل شركت نفت و گاز زاگرس جنوبي به ايراد سخنراني پرداخت. وي ضمن قدرداني از دكتر ياري و مركز مطالعات راهبردي خليج فارس براي برگزاري اين نشست و تبريك سالروز ملي شدن نفت، به بيان نقطه نظرات خويش پرداخت. ايشان ابتدا به پيشينه اكتشاف نفت در ايران و آغاز آن در زمان مظفرالدين شاه قاجار در سال 1281 اشاره كرد و سپس به تشريح جايگاه كشورمان در توليد نفت و گاز در سطح جهان پرداخت.
وي گفت: ايران چهارمين ذخاير نفتي و اولين ذخاير گازي را در سطح دنيا دارد كه بايد تلاش شود به بهترين شكل ممكن از اين ذخاير استفاده شود.
منتظري، در ادامه و در جمع اساتيد و دانشجويان رشته هاي مختلف دانشگاه شيراز، گفت: بخش اعظمي از ذخاير گازي كشور در استان فارس و در حوزه جغرافيايي شركت بهره برداري نفت و گاز زاگرس جنوبي قرار دارد.
وي افزود؛ ۴۵ ميدان گازي كشف شده در حوزه جغرافيايي شركت زاگرس قرار دارد كه برخي از آنها توليدي و برخي ديگر در مسير توسعه قرار دارد. پس از آن، به بحث مصرف انرژي در ايران پرداخت و يادآور شد كه مصرف انرژي در ايران بسيار بالاست به طوري كه طي هر ده سال، دو برابر مي شود و اين امر حاكي از آن است كه ايران، چهار برابر متوسط مصرف جهان، به مصرف انرژي مي پردازد. ايشان همچنين در راستاي ثروت زايي براي كشور از تبديل ذخاير انرژي به ارزش افزوده سخن گفت و توصيه هايي پيرامون مصرف انرژي اظهار كرد كه عبارت بودند از: بازنگري در سيستم خودروسازي و في المثل ايجاد خودروهاي برقي، مدل سازي ساختمان ها به صورتي كه كمترين ميزان اتلاف انرژي را داشته باشند، بهره گيري از تكنولوژي هاي جديدتر براي استخراج مقادير بيشتري از نفت و استفاده از انرژي هاي نو و تجديدپذيري همچون انرژي بادي، خورشيدي و هسته اي.
سخنران آخر نشست دكتر ابراهيم عباسي مدير گروه علوم سياسي دانشگاه شيراز بود. دكتر عباسي نهضت ملي شدن صنعت نفت ايران را همراه با جنبش تنباكو، مشروطه و انقلاب اسلامي از جمله جنبش هاي مهم در ايران دانست كه بازتاب منطقه اي فراون داشت ليكن بعلت قرار گرفتن در ظرف زماني خاصي و بخاطر تعطيلات نوروز در ايران به وجه ايجابي نهضت كمتر پرداخته مي شود. بنابراين نهضت ملي شدن صنعت نفت در ايران مظلوم واقع شده است.
وي در ادامه بيان داشت؛ فارس تاريخي بخاطر فضاي جغرافيايي و فكري آن در ايجاد جنبش هاي اجتماعي و استمرار آنها در ايران نقش بسزايي داشته است. به همين خاطر در دوره قاجار، والي اين ايالت را فرمانفرما لقب مي دادند و برجسته ترين شاهزداه‌هاي قاجاري را به اين ايالت گسيل مي داشتند. در بعد از انقلاب اسلامي نيز در خاطرات علي دانش منفرد اولين استاندار فارس، آمده است كه تنها استانداري كه امام خميني براي راهنمايي هايي فراخواند وي بود و امام از اهميت اين استان و جايگاه آن در فضاي سياسي و فرهنگي و اجتماعي ايران توصيه هايي به وي دارند. بنابراين ويژگي هايي مانند رقابت هاي ايلي/شهري، ايلي/ايلي، تباردار بودن علما در فارس و رقابت بين آنها از مشروطه تا كنون، وجود نمادهاي ملي و مذهبي بسيار مهم، پس كرانه بودن اين ايالت و ... رقابت ها و مشاركت هاي سياسي را در اين استان خاص مي كند كه بخشي از آن در هر چهار جنبش فوق بويژه ملي شدن صنعت نفت مي توان ملاحظه كرد. بنابراين نهضت ملي شدن صنعت نفت در فارس از جمله شيراز بازتاب برجسته اي داشت. ليكن اين مباحث در ادبيات نوشتاري بخاط ضعف تاريخ منطقه اي در ايران و عدم نگارش آن توسط نخبگان فكري و عدم حمايت نهادهاي متولي مسكوت مانده است.
در پايان، دكتر ياري ضمن جمع بندي صحبت هاي سخنرانان نشست، به ارائه نكاتي پرداخت. وي در تكميل سخنان دكتر منتظري تصريح كرد كه مصرف بالاي انرژي، في نفسه بد نيست، اما اين افزايش مصرف مي بايست بهينه باشد؛ يعني مصرفي كه مابه ازاي آن توليد ناخالص ملي افزايش يابد. همچنين عنوان كرد گرچه صنعت نفت، صنعتي سرمايه بر است اما از آنجا كه كشور ما در حوزه نفت و گاز از مزيت نسبي اقتصادي برخوردار است، در صورت ايجاد زيرساخت هاي لازم مي توان بازده مناسبي از آن دريافت كرد و به حل معضلاتي همچون بيكاري نايل شد و در اين راستا به كارگيري ديپلماسي قوي جهت جذب سرمايه لازم را ضروري دانست. وي درخصوص سخنان دكتر عباسي نيز بر ضعف در تاريخ نگاري و تاريخ پژوهي منطقه اي و محلي در كشور صحه گذاشت و اظهار اميدواري كرد نشست ها و تلاش هايي از اين دست بتواند گامي در جهت پر كردن اين خلا باشد.
در نهايت، نوبت به بخش پرسش و پاسخ رسيد و دانشجويان و حضار به طرح پرسش هاي خود از سخنرانان پرداختند.
   تاریخ: ۱۴:۱۰ - ۲۷/۱۲/۱۳۹۶   بازدید: ۳۳۱

نظرات کاربران

نظر شما:
نام: *
ایمیل:
متن: *

(۳۰۰ کاراکتر)