به گزارش خبرنگار گروه استان هاي باشگاه خبرنگاران جوان از شيراز، حدود چهارده يا پانزده سال سن داشت با دقت به چهره گردشگراني كه وارد باغ ارم مي شدند نگاه مي كرد و بعد با شيرين زباني پيشنهاد فال حافظ را مي داد و از آن ها مي خواست در لحظات دلنشين شان پيامي هم از حافظ بشنوند. برايم جالب بود كه سراغ هر كسي نمي رفت. بيشتر آن هايي كه انتخاب مي كرد خريدار فال حافظش مي شدند و با ذوق و اشتياق پرنده اي را كه در بين حدود 60 شايد هم 70 فال حافظ يكي را انتخاب مي كرد نگاه مي كرد و بعد از خواندن فال برق اميد در چشمانشان مي درخشيد.

بعضي اولين بيت غزل را بلند مي خواندند و بعضي فقط تعبيري كه زير غزل بود را مي خواندند. نقطه اشتراك، احوال خوبي بود كه نصيب هر دو گروه مي شد. وقتي از پسربچه پرسيدم مشتري هاي فالت چه كساني هستند، گفت: خودم بيشتر سراغ جوان ها مي روم آن ها خريدار اميد هستند. البته ميانسال ها و حتي سالمندان هم هستند كه از من فال مي خرند و با ذوق و شوق مي خواهند ببيند برحسب شانسشان حافظ به آن ها چه مي گويد.



در هر نقطه از اين شهر مي تواني فروشنده فال حافظ باشي از او پرسيدم اگر جلو ورودي حافظيه باشي مشتاقان بيشتري سراغت نمي آيند؟ گفت: در عالم دستفروشي هم هركسي نمي تواند هر جايي دلش مي خواهد بايستد، قانون قانون است، فرقي ندارد دولت ها آن را تعيين كنند يا آدم هايي كه از تو زورمند تر هستند مجبوري قبول كني. به عنوان يك دست فروش به نظرم بزرگترين حسن فال حافظ نسبت به ساير اجناس اين است كه در هر نقطه از اين شهر قابل فروش است و انگار همه مي خواهند با حافظ هم كلام شوند البته معلوم است كه در ورودي حافظيه مشتري و طرفداران بيشتر هستند، اما من در اتوبوس، تاكسي، رستوران و كافي شاپ هم فال مي فروشم، حتي در گورستان هم فال فروخته ام به آن هايي كه انگار دنيا روي سرشان خراب شده است. راستش را بخواهيد من به آن ها فال را هديه داده ام و آن ها خودشان به من پول داده اند.

بيشتر بخوانيد

- فال حافظ با معني/ خمي كه ابروي شوخ تو در كمان انداخت خيالم راحت است كه حافظ هميشه حرف خوب مي زند و كسي از خريدش پشيمان نمي شود و فال كسي بد نمي شود.

خارجي ها به دقت به تفسير شعر حافظ گوش مي كنند

مويد محسن نژاد معاون گردشگري اداره كل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان فارس كه سابقه مديريت آرامگاه حافظ را در كارنامه كاري خود دارد درباره گردشگران حافظيه گفت: تقريبا همه راهنمايان گردشگري، گردشگران تورشان را به حافظيه مي برند، بار ها ديده ام كه گردشگران خارجي چگونه با اشتياق به حافظ خواني راهنماي تور گوش مي دهند.

معاون گردشگري اداره كل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان فارس از ارادتمنداني هم گفت كه حتي با اشتياق مي خواستند آرامگاه را جارو بزنند.



اين مقام مسئول ادامه داد: حافظيه يكي از مقصد هاي اصلي تور هاي گردشگري داخلي و خارجي است و ظرفيت هاي بالقوه بسياري براي صنعت گردشگري دارد و حتي مي توان به آنجا رسيد كه خود حافظيه دليل اصلي سفر هاي گردشگري غيرايراني ها به شيراز باشد.

بيشتر بخوانيد

- عارفي آگاه يا منتقدي مبارز؟ با اين صحبت ها خاطره چند سال پيش براي خودم تداعي شد كه در حافظيه عروس و دامادي با لباس محلي به همراه بيش از ده نفر از اعضاي خانواده شان از يكي از شهرستان هاي اطراف شيراز آمده بودند تا آنجا در كنار آرامگاه خواجه شيراز تفالي به ديوانش بزنند، اما هياهوي بسيار اعضاي خانواده باعث دخالت مدير حافظيه شد طوري كه او از آن ها خواست آرامش محيط را برهم نزنند و هرچه زودتر آنجا را ترك كنند وقتي علت را پرسيدم گفت: اين تقاضاي بسياري از افراد است كه مي خواهند مراسم عقد شان را در حافطيه برگزار كنند و پاسخ مثبت دادن به همه خواسته هاي ارادتمندان امكان پذير نيست. اين جا يك مكان گردشگري است و بايد در يك چارچوب خاص حفاظت و نگهداري شود.

اما جاي اين سوال است كه حافظ مگر فقط از عشق و اميد گفت كه عاشقانه ماندگار شد؟ هرچند بسياري با انتظار پيامي اميد بخش ديوان حافظ را مي گشايند و آنچه مي جويند در غزل هايش مي يابند اما! جهان بيني حافظ بسيار فراتر از خوش بيني و اميد است.

اين شاعر بزرگ فارسي چنان به مضامين مختلف زندگي پرداخته كه بسياري از اشعارش به صورت ضرب المثل درآمده و مردم در زندگي روزمره استفاده مي كنند هر چند ممكن است ندانند شاعر بيت يا مصرعي كه استفاده مي كنند خواجه حافظ شيراز است.

از جمله ابياتي كه به صورت ضرب المثل درآمده مي توان به اين ابيات اشاره كرد:

پاي ما لنگ است و منزل بس دراز/ دست ما كوتاه و خرما بر نخيل

ز حسن ناتمام ما جمال يار مستغني است/ به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روي زيبا را

ـ آسايش دو گيتي تفسير اين دو حرف است/ با دوستان مروت با دشمنان مدارا

جام مي و خون دل هر يك به كسي دادند/ در دايره قسمت اوضاع چنين باشد

هر گه كه دل به عشق دهي خوش دمي بود/ در كار خير حاجت هيچ استخاره نيست

واعظان كين جلوه در محراب و منبر مي كنند/ چون به خلوت مي روند آن كار ديگر مي كنند

اگر رفيق شفيقي درست پيمان باش/ حريف خانه و گرمابه و گلستان باش

پدرم روضه رضوان به دو گندم بفروخت/ من چرا ملك جهان را به جوي نفروشم

ما ز ياران چشم ياري داشتيم/ خود غلط بود آنچه مي پنداشتيم

اي مگس عرصه سيمرغ نه جولانگه توست/ عرض خود مي بري و زحمت ما مي داري

ارادتمندان حافظ فقط فال نمي گيرند اشعار خواجه حافظ شيراز فقط فارسي زبان ها را تحت تاثير قرار نداده است بسياري از انديشمندان غرب و شرق از كلام سحر انگيز او شگفت زده شدند.

گوته يكي از تاثير پذيرفته ترين شاعران آلماني از حافظ است. ديوان غربي- شرقي، مفصل ترين دفتر شعر گوته و يكي از سه اثر سال هاي پيري او است. گوته آشنايي اش را با حافظ مديونِ يك مترجم اتريشي به نام ژوف هامر پورگشتال است كه خود يكي از پيشگامان ترجمه آثار فارسي به شمار مي آيد.

او در سال 1814 اولين برگردانِ اشعار حافظ را به آلماني براي گوته ارسال كرد. گوته آشنايي اش با حافظ را تولدي دوباره براي خود خوانده است و از رجوعش به مشرق زمين در شعر سرآغاز ديوان خود، با عنوان هجرت ياد مي كند و اين هجرت معنوي او است.



گوته تنها دلباخته آلمانيِ حافظ نيست. رد پاي علاقه مندي به حافظ در فردريش نيچه، فيلسوف پر قصه آلماني نيز ديده مي شود. او با مطالعه آثار بازمانده از ايران باستان، دلبسته فرهنگ ايران باستان شد و البته علاقه مندي گوته به حافظ در دقيق شدن او به اين شاعر تاثير داشته است.

نيچه در مجموعه آثار خود 10 بار نام حافظ را آورده و اغلب نام گوته را با او همراه كرده است. او در ميان پاره نوشت هاي خود شعري خطاب به حافظ دارد: ميخانه اي كه تو براي خويش پي افكنده اي/ فراخ تر از هر خانه اي است/ جهان از سر كشيدن مي اي كه تو در اندرون آن مي اندازي ناتوان است/ پرنده اي كه روزگاري ققنوس بود/ در ضيافت توست/ موشي كه كوهي را بزاد/ خود گويا تويي

ادولف امرسون، يكي از بزرگ ترين شاعران آمريكايي، آندره ژيد و ويكتور هوگو فرانسوي و بسياري از اديبان و فرهيختگان جهان از عشق و ارادتشان حافظ گفتند.

شعر حافظ فقط قصه عشق و اميد نيست خيرالله محمودي عضو هيات علمي دانشگاه شيراز با بيان اينكه شعر حافظ همه بيت الغزل معرفت است چند صدايي بودن كلام حافظ را شگفت انگيز خواند و گفت: همين نكته عامل مهمي براي ماندگاري شعر حافظ شده است، اين ماندگاري چنان است كه گويي حافظ در حيات است و زندگي مي كند. او براي هر كس به فراخور احوالش پيامي داد. عاشق، زاهد، پژهشگر، جامعه شناس، روان شناس و سياستمدار و هر كس مي تواند از هم صحبتي با خواجه حافظ شيراز بهره ببرد.

غزل هايي كه اگرچه عرفاني و عاشقانه اند، اجتماعي نيز هستند. غزل هاي اجتماعي حافظ آميخته با طنز، حديث نفس و درد جامعه هستند. در ميان اين آميختگي نكات عرفاني و طنز، صدايي رسا شنيده مي شود، صدايي كه منتقدانه و زيركانه به نقد جامعه برخاسته است تا در هياهوي ادعا هاي مدعيان فرياد انسانيت سر دهد.



به نظر اين استاد دانشگاه شيراز جامعه اي كه حافظ از روزگار خودش ترسيم كرده آيينه تمام نماي روزگار ما و همه روزگار ها است، او هم انسان شناس خوبي بوده و هم جامعه شناس فوق العاده اي كه از نواقص جامعه و علتش آگاه است.

اين عضو هيات علمي دانشگاه شيراز گفت: جهان بيني زيبا و متفكرانه حافظ چنان بوده است كه او را محدود به حصار زمان و مكان نكرده و آنچه در آثارش مي بينيم هميشه پر طراوت و براي همگان قابل فهم است.

منيژه عبدالهي عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شيراز و عضو هيات مديره مركز حافظ شناسي، حافظ را از خوش اقبال ترين هنرمندان برشمرد كه در زمان حياتش هم به چشم خود ديد كه شعرش هم مورد توجه خواص شعرشناس و هم مردم كوچه و بازار است و ما امروز مي بينيم كه اين محبوبيت تداوم داشته و حتي بيشتر هم شده است.

او، محبوبيت حافظ را در سه نكته خلاصه كرد و گفت: ظرافت هاي زباني و پيچيدگي هاي زيبايي بيان آشكارا و نهان در شعر حافظ موج مي زنند و گاه چنان است كه درك آن براي حافظ پژوهان نيز دشوار است اما! شگفت آنكه توده مردم مي توانند با عبور از مباحث پيچيده سخن شناسان آن ظرافت ها را دريابند و از آن ها لذت ببرند.

منيژه عبدالهي تصريح كرد: نكته ديگر آنكه ابداع معاني لطيف و دقيق شاعرانه و خلاقيت حافظ در كشف و عرصه مفاهيم عميق انساني، عارفانه و عاشقانه از ديگر عوامل نفوذ و رسوخ شعر حافظ به حساب مي آيد.



عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شيراز افزود: نكته ديگر مضامين اجتماعي، سياسي و اعتراضي به ناروايي هاي موجود، حافظ را به عنوان متفكري كه نسبت به مسائل اطرافش حساس است و روزگار را با بي تفاوتي نسبت به محيط پيرامون نمي گذراند مطرح مي كند. از طرفي حافظ از فرهنگ، تاريخ كهن و اساطير ايراني ياد كرده و آيين ها و انديشه ها را محترم برشمرده است همه اين عوامل دست به دست هم داده تا حافظ محبوب همگان باشد.

20 مهر در تقويم روز بزرگداشت حافظ نامگذاري شده است، اما همان گونه كه آثار حافظ محدود به دايره زمان و مكان نماند ما هم مي توانيم يادواره بزرگاني، چون او را محدود به يك روز خاص نكنيم. هرچند كرونا فرصت هاي گردشگري را محدود كرد و ضربه سنگيني به اقتصادش زد، اما اين دليل نمي شود كه ما ظرفيت هاي بالقوه اي را كه آثار به يادگار مانده از اديبان و فرهيخته براي پرورش و شكوفايي فرهنگ دارند را ناديده بگيريم.

آثار بسياري از بزرگان ادبيات فارسي فقط شعر و بيان احساس نيست بلكه الگوي ارزشمندي براي ساخت اصولي چارچوب هاي فرهنگي و اخلاقي جامعه است. جامعه اي كه اساس و اصول بنيادين فرهنگ خود را بشناسد استوارتر از آن مي شود كه به راحتي دستخوش تحميلات فرهنگي جوامع ديگر شود.