در برنامه باشگاه نجوم پلاس بررسي شد؛ آشنايي با مهمترين رصدخانه هاي ايران
كارشناس ارشد نجوم و اكتشاف فضايي سازمان فضايي ايران گفت: تلسكوپ از ابزارهاي ضروري است كه بايد در يك رصدخانه وجود داشته باشد و دوربين هاي سي سي دي نيز جزء جدايي ناپذير هر رصد خانه محسوب ميشود.
به گزارش خبرنگار ايمنا، كوروش ركني در برنامه باشگاه نجوم پلاس مركز آموزش نجوم اديب اصفهان كه با موضوع "پروژه هاي عملي در رصدخانه هاي سايز متوسط" و به صورت بر خط برگزار شد، اظهار كرد: تعداد زيادي رصدخانه در كشور وجود دارد كه از تلسكوپ 6 اينچ تا تلسكوپ هايي حدود 60 سانتي متر را در خود جاي داده اند.
وي خاطرنشان كرد: طبق آخرين آمار، تعداد اين رصدخانه ها در كشور حداقل 75 عدد است كه زير مجموعه سازمان هاي مختلفي مثل دانشگاه ها، شهرداري ها، كانون هاي پرورش فكري كودكان و نوجوانان و ساير مراكز است، اما در آنها فعاليت هاي نجومي چنداني به لحاظ آماتوري اتفاق نمي افتد.
كارشناس ارشد نجوم و اكتشاف فضايي سازمان فضايي ايران يادآور شد: چشم انسان قادر به ديدن همه اجرام از جمله اجرام سماوي نيست. قطر عنبيه چشم انسان در تاريك ترين آسمان ها، 6 ميلي متر بيشتر گشايش نخواهد داشت. بنابراين بهتر است براي رصد آسمان از ابزاري استفاده شود كه توان جمع آوري نور را داشته باشد.
ركني يادآور شد: تلسكوپ ها از آئينه هايي تشكيل شده اند كه نور را جمع و يك جا متمركز مي كنند و با قرار دادن دوربين، عدسي و لنز در آن نقطه، مي توان تصويري از اجرام سماوي را ثبت كرد.
وي تصريح كرد: از جمله رصدخانه هاي خوب و بسيار قديمي كشور، رصدخانه ابوريحان بيروني دانشگاه شيراز است كه يك تلسكوپ 51 سانتي متري فعال دارد و مركز نجوم اديب اصفهان نيز از ديگر رصدخانه هاي خوب كشور محسوب مي شود كه مجهز به تلسكوپ 35 سانتي متري است.
كارشناس ارشد نجوم و اكتشاف فضايي سازمان فضايي ايران تاكيد كرد: دانشگاه تبريز داراي يك رصدخانه قديمي به نام خواجه نصيرالدين طوسي دارد كه تلسكوپ 40 و 60 سانتي متري را در خود جاي داده و داراي دو گنبد بوده كه يكي از گنبدهاي اين رصدخانه براي تحقيقات خورشيدي در نظر گرفته شده است.
ركني اضافه كرد: رصدخانه امام علي نيز از ديگر رصدخانه هاي كشور است كه زير نظر مركز مطالعات و پژوهش هاي فلكي در قم قرار دارد. اين رصدخانه به همت آيت الله سيستاني و زير مجموعه ايشان بنا شده و قطر آئينه تلسكوپ آن حدود 60 سانتي متر است.
وي گفت: رصدخانه سازمان فضايي ايران به لحاظ فعاليت علمي، فعال ترين رصدخانه است و بيشترين داده ها را براي منجمان نيمه حرفه اي، حرفه اي و دانشجوياني كه در رشته نجوم فعاليت دارند، ارائه مي دهد.
ركني با بيان اينكه تلسكوپ از جمله ابزارهاي ضروري يك رصدخانه محسوب مي شود، تاكيد كرد: انواع مختلفي تلسكوپ در يك رصدخانه وجود دارد. تلسكوپي كه تماماً از جنس عدسي باشد به تلسكوپ شكستي معروف است و تلسكوپ هاي بازتابي كه بيشترين تعداد تلسكوپ ها را در مركز آموزش نجوم اديب شامل مي شود، نيز از ديگر انواع تلسكوپ ها محسوب مي شود.
وي افزود: نمي توان صرفاً با داشتن تلسكوپ، اميدوار بود كه بتوان طيف گسترده اي از اقدامات نجومي را انجام داد. در شرايط كنوني بهتر است دوربين هايي با دقت بالا نيز در رصدخانه ها وجود داشته باشد.
كارشناس ارشد نجوم و اكتشاف فضايي سازمان فضايي ايران با بيان اينكه در رصدخانه مركز آموزش نجوم اديب اصفهان چنين دوربين هايي با نام "سي سي دي" وجود دارد، خاطرنشان كرد: دوربين هاي سي سي دي جزء جدايي ناپذير هر رصد خانه محسوب مي شود و خريد چنين دستگاه هايي براي رصدخانه هاي آماتوري و حرفه اي ضروري است.
ركني تاكيد كرد: از ديگر تجهيزات مورد نياز يك رصدخانه، طيف سنج است كه توسط آن مي توان تعداد زيادي از پروژه ها را در حوزه نجوم انجام داد. همچنين اين امكان وجود دارد كه به جز طيف سنج، از دوربين سي سي دي نيز براي انجام پروژه ها در حوزه نور سنجي استفاده شود.
وي افزود: با استفاده از پارامترها و منحني نوري حاصل از رصد مي توان نسبت شعاع سياره به شعاع ستاره ميزبان را كه سياره به دور آن در حال چرخش است، به دست آورد. علاوه بر اين از اين طريق مي توان لبه تاريكي ستاره را نيز به صورت تخميني مشخص كرد.
كارشناس ارشد نجوم و اكتشاف فضايي سازمان فضايي ايران اضافه كرد: تشخيص نيم قطر و سرعت مداري سياره، مدت زمان گذر و زاويه ميل نيز در رصدخانه هاي سايز متوسط قابل تشخيص است.